{"id":2457,"date":"2024-08-11T03:01:05","date_gmt":"2024-08-11T03:01:05","guid":{"rendered":"https:\/\/pablocarpintero.es\/?p=2457"},"modified":"2024-08-14T16:51:49","modified_gmt":"2024-08-14T16:51:49","slug":"sexto-curso-de-fabricacion-de-gaitas-de-fol-2-2-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pablocarpintero.es\/es\/sexto-curso-de-fabricacion-de-gaitas-de-fol-2-2-2\/","title":{"rendered":"Sobre a gaita de fol de Juan Prieto Chimeno"},"content":{"rendered":"<section  class='av_textblock_section av-1yrovg9-b789a03cc10e37c9df5a1e3690ab0ac7 '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" >\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-1wr4ryh-a1a926fb3fa67d3d726e694b2d9bef0d\">\n#top .hr.hr-invisible.av-1wr4ryh-a1a926fb3fa67d3d726e694b2d9bef0d{\nheight:30px;\n}\n<\/style>\n<div  class='hr av-1wr4ryh-a1a926fb3fa67d3d726e694b2d9bef0d hr-invisible  avia-builder-el-1  avia-builder-el-no-sibling '><span class='hr-inner '><span class=\"hr-inner-style\"><\/span><\/span><\/div>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-lzp3ezd5-0fe6bca489208db86bbfcb3efbef0fa9 '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" ><p>Con motivo da celebraci\u00f3n dunha homenaxe a Juan Barrio Rodr\u00edguez, gaiteiro e construtor de Pedralba de la Prader\u00eda (Sanabria, Zamora) en agosto de 2024, quixemos intentar achegarnos, cos datos e ferramentas de dataci\u00f3n das que agora dispomos, \u00e1 historia dunha das gaitas m\u00e1is significativas da tradici\u00f3n sanabresa, aquela que tocou Juan Prieto Chimeno, gaiteiro de Rionor\/Rio de Onor, unha gaita de fol que pensabamos fabricada por Juan Barrio. Vexamos o que puidemos saber.<\/p>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-kxvhopy6-99791622d18e76702401dc274b28e3bd '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" >\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-2clqif-16a500af351e14b89d99b43a0c09da34\">\n#top .hr.hr-invisible.av-2clqif-16a500af351e14b89d99b43a0c09da34{\nheight:30px;\n}\n<\/style>\n<div  class='hr av-2clqif-16a500af351e14b89d99b43a0c09da34 hr-invisible  avia-builder-el-4  avia-builder-el-no-sibling '><span class='hr-inner '><span class=\"hr-inner-style\"><\/span><\/span><\/div>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-kxvis3qa-adaaa03aa8a8a780213dc831d4aa4ec8 '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" ><p><strong>SOBRE A GAITA DE FOL DE JUAN PRIETO CHIMENO<\/strong><\/p>\n<p>Esta gaita de fol, que amosamos na figura 1, pertenceu a Juan Prieto Chimeno (1929-198?), un excelente gaiteiro natural de Rionor de Castilla ou Rio de Onor de Bragan\u00e7a, unha aldea dividida entre os dous pa\u00edses. Pese a que Juan Prieto era da parte espa\u00f1ola desta aldea, casou na portuguesa e, seg\u00fan contan os veci\u00f1os que entrevistamos, era al\u00ed onde m\u00e1is tocaba este gaiteiro. A s\u00faa gaita \u00e9 un fermoso exemplo de gaita de fol probablemente sanabresa a xulgar pola s\u00faa escala moi pr\u00f3xima ao modo de La. Este instrumento foi mercado por Ernesto Veiga de Oliveira a Juan Prieto Chimeno nunha data indeterminada, pero moi seguramente arredor dos anos 1961-63 cando Juan Prieto foi gravado por este etn\u00f3logo.<\/p>\n<p>[Referencia: Alberto Jambrina. Juan Barrio el gaitero y artesano que cre\u00f3 escuela. En: <a href=\"https:\/\/www.academia.edu\/122721584\/Juan_Barrio_el_gaitero_y_artesano_que_cre%C3%B3_escuela_Alberto_Jambrina_Leal_Pedralba_de_la_Prader%C3%ADa_12_08_24%5D\">https:\/\/www.academia.edu\/122721584\/Juan_Barrio_el_gaitero_y_artesano_que_cre\u00f3_escuela_Alberto_Jambrina_Leal_Pedralba_de_la_Prader\u00eda_12_08_24]<\/a>.<\/p>\n<p>Ernesto Veiga de Oliveira depositou esta gaita de fol nos fondos do Museu Nacional de Etnologia de Lisboa co n\u00famero de inventario BB041 onde puidemos analizala no ver\u00e1n do ano 2014 para despois facer <a href=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/producto\/gaita-de-fol-de-juan-prieto-chimeno\/\">a s\u00faa r\u00e9plica e aprender seu repertorio e xeito de tocar<\/a>. As\u00ed pois, esta gaita leva sen seren empregada uns 65 anos.<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0<\/span><\/p>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-430ek2-9bad65e80a5ca0f2213557b95ae9e3e3 '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" >\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-bbpsi-daf4ea1c6a1a4bd60b25778eba81359d\">\n#top .hr.hr-invisible.av-bbpsi-daf4ea1c6a1a4bd60b25778eba81359d{\nheight:30px;\n}\n<\/style>\n<div  class='hr av-bbpsi-daf4ea1c6a1a4bd60b25778eba81359d hr-invisible  avia-builder-el-7  avia-builder-el-no-sibling '><span class='hr-inner '><span class=\"hr-inner-style\"><\/span><\/span><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-lzp3hlci-ccd3fcee2f86559ea700daa9736bd06c\">\n.avia-image-container.av-lzp3hlci-ccd3fcee2f86559ea700daa9736bd06c img.avia_image{\nbox-shadow:none;\n}\n.avia-image-container.av-lzp3hlci-ccd3fcee2f86559ea700daa9736bd06c .av-image-caption-overlay-center{\ncolor:#ffffff;\n}\n<\/style>\n<div  class='avia-image-container av-lzp3hlci-ccd3fcee2f86559ea700daa9736bd06c av-styling- avia-align-center  avia-builder-el-8  el_after_av_textblock  el_before_av_image '   itemprop=\"image\" itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/ImageObject\" ><div class=\"avia-image-container-inner\"><div class=\"avia-image-overlay-wrap\"><img decoding=\"async\" class='wp-image-2458 avia-img-lazy-loading-not-2458 avia_image ' src=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/DSC_0731.jpg\" alt='' title='DSC_0731'  height=\"559\" width=\"928\"  itemprop=\"thumbnailUrl\" srcset=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/DSC_0731.jpg 928w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/DSC_0731-300x181.jpg 300w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/DSC_0731-768x463.jpg 768w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/DSC_0731-18x12.jpg 18w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/DSC_0731-705x425.jpg 705w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/DSC_0731-450x271.jpg 450w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/DSC_0731-600x361.jpg 600w\" sizes=\"(max-width: 928px) 100vw, 928px\" \/><\/div><\/div><\/div>\n\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-lzp3hxa5-46b83a272994059160464a3cad749836\">\n.avia-image-container.av-lzp3hxa5-46b83a272994059160464a3cad749836 img.avia_image{\nbox-shadow:none;\n}\n.avia-image-container.av-lzp3hxa5-46b83a272994059160464a3cad749836 .av-image-caption-overlay-center{\ncolor:#ffffff;\n}\n<\/style>\n<div  class='avia-image-container av-lzp3hxa5-46b83a272994059160464a3cad749836 av-styling- avia-align-center  avia-builder-el-9  el_after_av_image  el_before_av_textblock '   itemprop=\"image\" itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/ImageObject\" ><div class=\"avia-image-container-inner\"><div class=\"avia-image-overlay-wrap\"><img decoding=\"async\" class='wp-image-2459 avia-img-lazy-loading-not-2459 avia_image ' src=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/DSC_0780-copia.jpg\" alt='' title='DSC_0780 copia'  height=\"666\" width=\"226\"  itemprop=\"thumbnailUrl\" srcset=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/DSC_0780-copia.jpg 226w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/DSC_0780-copia-102x300.jpg 102w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/DSC_0780-copia-4x12.jpg 4w\" sizes=\"(max-width: 226px) 100vw, 226px\" \/><\/div><\/div><\/div>\n<section  class='av_textblock_section av-lzozejnh-a33bec79c8b147c2ed5ee31844a4e4a5 '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" ><p><em>Figura 1: gaita de fol de Juan Prieto Chimeno e detalle do seu punteiro.<\/em><\/p>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-3uz1x5-b18cb8d03d658d8783e9b742ca22619a '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" >\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-2gpuqx-c84d0456d3780e79443d92e31a856442\">\n#top .hr.hr-invisible.av-2gpuqx-c84d0456d3780e79443d92e31a856442{\nheight:30px;\n}\n<\/style>\n<div  class='hr av-2gpuqx-c84d0456d3780e79443d92e31a856442 hr-invisible  avia-builder-el-12  avia-builder-el-no-sibling '><span class='hr-inner '><span class=\"hr-inner-style\"><\/span><\/span><\/div>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-lzozjol9-bd12f76d4222f743466ddfe4ac1e11bb '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" ><p>Consta esta gaita de ronc\u00f3n, soprete e punteiro, todos moi probablemente fabricados en madeira de urz a xulgar pola presenza no ronc\u00f3n e na camp\u00e1 do punteiro dalg\u00fans n\u00f3s caracter\u00edsticos desta madeira. O ronc\u00f3n e o soprete te\u00f1en unha grosa capa de verniz que o fuste do punteiro non amosa, quizais pola erosi\u00f3n do mesmo. O soprete e o ronc\u00f3n te\u00f1en un torneado cun acabado entre bon e regular que poderiamos dar como caracter\u00edstico de Juan Barrio Rodr\u00edguez (1884-1967), famoso gaiteiro e construtor que viv\u00edu en Pedralba de la Prader\u00eda en Sanabria. Facemos esta asignaci\u00f3n porque os co\u00f1ecidos como Gaiteros de Pedrazales (Sanabria), Tarsicio e Modesto Espada (Tarsicio tam\u00e9n construtor de gaitas), pos\u00faen varias gaitas cuns torneados semellantes nos ronc\u00f3ns e nos sopretes que din foron fabricadas por Juan Barrio, por m\u00e1is que non puidemos comprobar este extremo. A este respecto, Alberto Jambrina inf\u00f3rmanos de que Ceferino Espada \u201cAlvarico\u201d, ascendente destes gaiteiros, aseguraba que nos anos 1940 ou 1950 lle mercara unha destas gaitas a Juan Barrio [Alberto Jambrina, Op. cit]. Por outra banda, nunha fotograf\u00eda que se conserva de Juan Barrio coa gaita ao lombo [fig. 2], publicada por Garc\u00eda Matos na <i>Magna Antolog\u00eda del Folklore Espa\u00f1ol<\/i>, polo tanto, unha fotograf\u00eda anterior a 1960 malia que non saibamos canto, podemos apreciar moi ben un soprete de id\u00e9ntico torneado ao desta gaita e a prima do ronc\u00f3n tam\u00e9n moi semellante; na nosa opini\u00f3n, poderiamos dicir que se trata exactamente das mesmas pezas e do mesmo instrumento, mais isto \u00e9 indemostrable.<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0<\/span><\/p>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-1uguo5l-ce7385613ce39fda618009872ae7a54a '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" >\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-1tuycix-7d62fa3069b71c184f5e98b583128d28\">\n#top .hr.hr-invisible.av-1tuycix-7d62fa3069b71c184f5e98b583128d28{\nheight:30px;\n}\n<\/style>\n<div  class='hr av-1tuycix-7d62fa3069b71c184f5e98b583128d28 hr-invisible  avia-builder-el-15  avia-builder-el-no-sibling '><span class='hr-inner '><span class=\"hr-inner-style\"><\/span><\/span><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-lzozl9jg-a707acd11bb49df0eb083f0a95ef86b6\">\n.avia-image-container.av-lzozl9jg-a707acd11bb49df0eb083f0a95ef86b6 img.avia_image{\nbox-shadow:none;\n}\n.avia-image-container.av-lzozl9jg-a707acd11bb49df0eb083f0a95ef86b6 .av-image-caption-overlay-center{\ncolor:#ffffff;\n}\n<\/style>\n<div  class='avia-image-container av-lzozl9jg-a707acd11bb49df0eb083f0a95ef86b6 av-styling- avia-align-center  avia-builder-el-16  el_after_av_textblock  el_before_av_textblock '   itemprop=\"image\" itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/ImageObject\" ><div class=\"avia-image-container-inner\"><div class=\"avia-image-overlay-wrap\"><img decoding=\"async\" class='wp-image-2464 avia-img-lazy-loading-not-2464 avia_image ' src=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Juan-Barrio-el-Gaiterin-de-Pedralba-de-la-Praderia-1953-Manuel-Garcia-Matos-en-la-Magna-Antologia-del-Folklore-Musical-Espanol.jpg\" alt='' title='Juan Barrio el Gaiter\u00edn de Pedralba de la Prader\u00eda, 1953 Manuel Garc\u00eda Matos, en la Magna Antolog\u00eda del Folklore Musical Espa\u00f1ol'  height=\"720\" width=\"470\"  itemprop=\"thumbnailUrl\" srcset=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Juan-Barrio-el-Gaiterin-de-Pedralba-de-la-Praderia-1953-Manuel-Garcia-Matos-en-la-Magna-Antologia-del-Folklore-Musical-Espanol.jpg 470w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Juan-Barrio-el-Gaiterin-de-Pedralba-de-la-Praderia-1953-Manuel-Garcia-Matos-en-la-Magna-Antologia-del-Folklore-Musical-Espanol-196x300.jpg 196w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Juan-Barrio-el-Gaiterin-de-Pedralba-de-la-Praderia-1953-Manuel-Garcia-Matos-en-la-Magna-Antologia-del-Folklore-Musical-Espanol-8x12.jpg 8w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Juan-Barrio-el-Gaiterin-de-Pedralba-de-la-Praderia-1953-Manuel-Garcia-Matos-en-la-Magna-Antologia-del-Folklore-Musical-Espanol-460x705.jpg 460w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Juan-Barrio-el-Gaiterin-de-Pedralba-de-la-Praderia-1953-Manuel-Garcia-Matos-en-la-Magna-Antologia-del-Folklore-Musical-Espanol-450x689.jpg 450w\" sizes=\"(max-width: 470px) 100vw, 470px\" \/><\/div><\/div><\/div>\n<section  class='av_textblock_section av-lzozm3jy-041f55b3beee34a6849907bd95a2d66d '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" ><p><em>Figura 2: Juan Barrio antes de 1960.<\/em><\/p>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-6vm8e1-654ff05466a1f1c1d421977f9129928c '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" >\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-6ivzh5-db78d0a72ecb2e5e85c4d15c8aba0c04\">\n#top .hr.hr-invisible.av-6ivzh5-db78d0a72ecb2e5e85c4d15c8aba0c04{\nheight:30px;\n}\n<\/style>\n<div  class='hr av-6ivzh5-db78d0a72ecb2e5e85c4d15c8aba0c04 hr-invisible  avia-builder-el-19  avia-builder-el-no-sibling '><span class='hr-inner '><span class=\"hr-inner-style\"><\/span><\/span><\/div>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-lzozt0mj-623ff1628f6b01542162072b3769e447 '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" ><p>As\u00ed pois, a asignaci\u00f3n do ronc\u00f3n e o soprete da gaita de Juan Prieto a Juan Barrio poder\u00eda ser plausible polas s\u00faas formas e coincide, ademais, con informaci\u00f3ns previas, tam\u00e9n sen contrastar, que din que Juan Prieto mercou esta gaita arredor dos anos 1940 ou 1950 a Juan Barrio. Non entanto, o caso \u00e9 que o punteiro da gaita de Juan Prieto Chimeno, que forma sen d\u00fabida unha unidade co resto da gaita, tanto pola madeira e a s\u00faa p\u00e1tina, como polo seu estilo xeral, en pouco ou nada se asemella aos punteiros das gaitas que os gaiteiros de Pedrazales asignan a Juan Barrio: o torneado da s\u00faa mesa, do fuste e da camp\u00e1 son completamente diferentes como se pode ver na figura 3 onde amosamos unhas das gaitas que os gaiteiros de Pedrazales din ter sido fabricadas por Juan Barrio ou copiadas a partir dela.<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0<\/span><\/p>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-1rn61qx-d026fef991208c16b72a609706ba7cca '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" >\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-1qphrrt-d769e1de752b6d65dc2d4dbe7076cd37\">\n#top .hr.hr-invisible.av-1qphrrt-d769e1de752b6d65dc2d4dbe7076cd37{\nheight:30px;\n}\n<\/style>\n<div  class='hr av-1qphrrt-d769e1de752b6d65dc2d4dbe7076cd37 hr-invisible  avia-builder-el-22  avia-builder-el-no-sibling '><span class='hr-inner '><span class=\"hr-inner-style\"><\/span><\/span><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-lzozzcmj-c2b25dd8d8afc767ded891ddfab0ed2b\">\n#top .avia-gallery.av-lzozzcmj-c2b25dd8d8afc767ded891ddfab0ed2b .avia-gallery-thumb a{\nwidth:20%;\n}\n<\/style>\n<div  class='avia-gallery av-lzozzcmj-c2b25dd8d8afc767ded891ddfab0ed2b avia_animate_when_visible  avia-builder-el-23  el_after_av_textblock  el_before_av_textblock  avia_lazyload avia-gallery-animate avia-gallery-1'  itemprop=\"image\" itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/ImageObject\" ><meta itemprop=\"contentURL\" content=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/es\/sexto-curso-de-fabricacion-de-gaitas-de-fol-2-2-2\/\"><div class='avia-gallery-thumb'><a href=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1-1030x618.jpg\" data-srcset=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1-1030x618.jpg 1030w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1-300x180.jpg 300w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1-768x461.jpg 768w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1-1536x922.jpg 1536w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1-18x12.jpg 18w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1-1500x900.jpg 1500w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1-705x423.jpg 705w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1-450x270.jpg 450w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1-1320x792.jpg 1320w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1-600x360.jpg 600w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1.jpg 1600w\" data-sizes=\"(max-width: 1030px) 100vw, 1030px\" data-rel='gallery-1' data-prev-img='https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1-495x400.jpg' class='first_thumb lightbox ' data-onclick='1' title='Gaita de fol asignada a Juan Barrio polos gaiteiros de Pedrazales. Fotograf\u00eda de Luis Fernando L\u00f3pez.'  itemprop=\"thumbnailUrl\"  ><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-2467 avia-img-lazy-loading-not-2467\"  data-avia-tooltip='Gaita de fol asignada a Juan Barrio polos gaiteiros de Pedrazales. Fotograf\u00eda de Luis Fernando L\u00f3pez.' src=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1-495x400.jpg\" width=\"495\" height=\"400\"  title='1' alt='' srcset=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1-495x400.jpg 495w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1-845x684.jpg 845w\" sizes=\"(max-width: 495px) 100vw, 495px\" \/><div class='big-prev-fake'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-2467 avia-img-lazy-loading-2467\"  width=\"495\" height=\"400\" src=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1-495x400.jpg\" title='1' alt='' srcset=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1-495x400.jpg 495w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1-845x684.jpg 845w\" sizes=\"auto, (max-width: 495px) 100vw, 495px\" \/><\/div><\/a><a href=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/DSC_2535.jpg\" data-srcset=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/DSC_2535.jpg 953w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/DSC_2535-300x171.jpg 300w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/DSC_2535-768x438.jpg 768w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/DSC_2535-18x10.jpg 18w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/DSC_2535-705x402.jpg 705w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/DSC_2535-450x256.jpg 450w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/DSC_2535-600x342.jpg 600w\" data-sizes=\"(max-width: 953px) 100vw, 953px\" data-rel='gallery-1' data-prev-img='https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/DSC_2535-495x400.jpg' class='lightbox ' data-onclick='2' title='Gaita de fol posiblemente copia da anterior realizada por Tarsicio Espada.'  itemprop=\"thumbnailUrl\"  ><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-2468 avia-img-lazy-loading-not-2468\"  data-avia-tooltip='Gaita de fol posiblemente copia da anterior realizada por Tarsicio Espada.' src=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/DSC_2535-495x400.jpg\" width=\"495\" height=\"400\"  title='DSC_2535' alt='' \/><div class='big-prev-fake'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-2468 avia-img-lazy-loading-2468\"  width=\"495\" height=\"400\" src=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/DSC_2535-495x400.jpg\" title='DSC_2535' alt='' \/><\/div><\/a><\/div><\/div>\n<section  class='av_textblock_section av-lzp003h2-2a69958bb0a194a1db6886bcfaf2344c '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" ><p><em>Figura 3: gaitas de fol que os gaiteiros de Pedrazales asignan a Juan Barrio.\u00a0<\/em><\/p>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-40rdx5-ee259e26f0c0a99778f1cdd7cab9c838 '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" >\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-27pkd5-bac35fa0d31476c8cf8fdf000a8d4fed\">\n#top .hr.hr-invisible.av-27pkd5-bac35fa0d31476c8cf8fdf000a8d4fed{\nheight:30px;\n}\n<\/style>\n<div  class='hr av-27pkd5-bac35fa0d31476c8cf8fdf000a8d4fed hr-invisible  avia-builder-el-26  avia-builder-el-no-sibling '><span class='hr-inner '><span class=\"hr-inner-style\"><\/span><\/span><\/div>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-lzp08035-0713c2ce62c750f928b91e810600f2fd '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" ><p>O dese\u00f1o do torneado da mesa do punteiro de Juan Prieto Chimeno, peza na que sempre podemos identificar a man dun construtor particular, non se asemella ao dos punteiros conservados polos gaiteiros de Pedrazales, pos\u00fae un remate cunha moi caracter\u00edstica aneli\u00f1a na s\u00faa base. Ademais, esta mesa ten unha grosa anela de lat\u00f3n, e ambas est\u00e1n cruzadas por un dese\u00f1o inciso [fig. 1] que tampouco achamos nin nos punteiros de Pedrazales, nin en ning\u00fan outro punteiro sanabr\u00e9s que te\u00f1amos visto. Este dese\u00f1o labrado na mesa consiste en li\u00f1as cruzadas, absolutamente caracter\u00edsticas dos traballos incisos que aparecen en moitas gaitas trasmontanas [fig. 4].<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0<\/span><\/p>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-1oqx9ft-38a9fdf190e716135e05e5097be23a0b '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" >\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-5xqvs9-dcce52503e8a84b6ecca8e931f030a1b\">\n#top .hr.hr-invisible.av-5xqvs9-dcce52503e8a84b6ecca8e931f030a1b{\nheight:30px;\n}\n<\/style>\n<div  class='hr av-5xqvs9-dcce52503e8a84b6ecca8e931f030a1b hr-invisible  avia-builder-el-29  avia-builder-el-no-sibling '><span class='hr-inner '><span class=\"hr-inner-style\"><\/span><\/span><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-lzp09hk8-cf8487f3f9cebb22b285e028dfa59f69\">\n.avia-image-container.av-lzp09hk8-cf8487f3f9cebb22b285e028dfa59f69 img.avia_image{\nbox-shadow:none;\n}\n.avia-image-container.av-lzp09hk8-cf8487f3f9cebb22b285e028dfa59f69 .av-image-caption-overlay-center{\ncolor:#ffffff;\n}\n<\/style>\n<div  class='avia-image-container av-lzp09hk8-cf8487f3f9cebb22b285e028dfa59f69 av-styling- avia-align-center  avia-builder-el-30  el_after_av_textblock  el_before_av_textblock '   itemprop=\"image\" itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/ImageObject\" ><div class=\"avia-image-container-inner\"><div class=\"avia-image-overlay-wrap\"><img decoding=\"async\" class='wp-image-2471 avia-img-lazy-loading-not-2471 avia_image ' src=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Desenos-trasmontanos-Pablo-carpintero-300x199.jpg\" alt='' title='Dese\u00f1os trasmontanos Pablo carpintero'  height=\"199\" width=\"300\"  itemprop=\"thumbnailUrl\" srcset=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Desenos-trasmontanos-Pablo-carpintero-300x199.jpg 300w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Desenos-trasmontanos-Pablo-carpintero-1030x684.jpg 1030w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Desenos-trasmontanos-Pablo-carpintero-768x510.jpg 768w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Desenos-trasmontanos-Pablo-carpintero-18x12.jpg 18w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Desenos-trasmontanos-Pablo-carpintero-705x468.jpg 705w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Desenos-trasmontanos-Pablo-carpintero-450x299.jpg 450w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Desenos-trasmontanos-Pablo-carpintero-1320x877.jpg 1320w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Desenos-trasmontanos-Pablo-carpintero-600x398.jpg 600w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Desenos-trasmontanos-Pablo-carpintero.jpg 1429w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/div><\/div><\/div>\n<section  class='av_textblock_section av-lzp0cmdd-0a16c49c8d099e65b1f09b6e437b93e2 '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" ><p><em>Figura 4: t\u00edpicos dese\u00f1os incisos cruzados trasmontanos na camp\u00e1 dun punteiro do Museu da Terra de Miranda.\u00a0<\/em><\/p>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-b2crbt-d90b96bd82c6aa2a27b98ab132e6c6d5 '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" >\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-9vbjq1-88ad4861e9f964089187e1d622609703\">\n#top .hr.hr-invisible.av-9vbjq1-88ad4861e9f964089187e1d622609703{\nheight:30px;\n}\n<\/style>\n<div  class='hr av-9vbjq1-88ad4861e9f964089187e1d622609703 hr-invisible  avia-builder-el-33  avia-builder-el-no-sibling '><span class='hr-inner '><span class=\"hr-inner-style\"><\/span><\/span><\/div>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-lzp0b2wp-87b645e662fce3421896e1f267973087 '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" ><p>Por outra banda, o punteiro da gaita de Juan Prieto pos\u00fae unha enorme camp\u00e1 desmontable, de madeira de urz e coa mesma p\u00e1tina e continuidade no torneado, por canto foi constru\u00edda, con total probabilidade, ao mesmo tempo que o fuste. Esta camp\u00e1 est\u00e1 xunguida ao fuste por unha grande e traballada anela de metal [ver a fig. 1]. Non se trata de ning\u00fan xeito da camp\u00e1 dun clarinete xunguida a un punteiro como temos escoitado algunha vez. Esta camp\u00e1 desmontable \u00e9 una estrutura \u00fanica entre todos os punteiros do noroeste que puidemos analizar ata a data, e non aparece tampouco nos punteiros de Pedrazales. Noutra fotograf\u00eda que temos de Juan Barrio na praza de touros de Zamora en 1927 [fig. 5], p\u00f3dese apreciar un punteiro cunha camp\u00e1 moi semellante, un dato a ter en conta.<span class=\"Apple-converted-space\"> Poder\u00eda tratarse, como logo veremos, da mesma gaita que Juan Barrio sost\u00e9n na fotograf\u00eda anterior, seguramente bastante posterior no tempo a esta. Hoxe mesmo, despois de publicarmos este artigo Alberto Jambrina inf\u00f3rmanos de que este gaiteiro non \u00e9 Juan Barrio. \u00a0<\/span><\/p>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-1l8nngp-0f3b06d3e9eaca05ac9386f7e6947bb7 '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" >\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-1jrw7u1-0abd67ad9f33b5c42100d3077d5c2453\">\n#top .hr.hr-invisible.av-1jrw7u1-0abd67ad9f33b5c42100d3077d5c2453{\nheight:30px;\n}\n<\/style>\n<div  class='hr av-1jrw7u1-0abd67ad9f33b5c42100d3077d5c2453 hr-invisible  avia-builder-el-36  avia-builder-el-no-sibling '><span class='hr-inner '><span class=\"hr-inner-style\"><\/span><\/span><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-lzp0fxxx-d6ae0e1199d9710f35033688bf195ef1\">\n.avia-image-container.av-lzp0fxxx-d6ae0e1199d9710f35033688bf195ef1 img.avia_image{\nbox-shadow:none;\n}\n.avia-image-container.av-lzp0fxxx-d6ae0e1199d9710f35033688bf195ef1 .av-image-caption-overlay-center{\ncolor:#ffffff;\n}\n<\/style>\n<div  class='avia-image-container av-lzp0fxxx-d6ae0e1199d9710f35033688bf195ef1 av-styling- avia-align-center  avia-builder-el-37  el_after_av_textblock  el_before_av_textblock '   itemprop=\"image\" itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/ImageObject\" ><div class=\"avia-image-container-inner\"><div class=\"avia-image-overlay-wrap\"><img decoding=\"async\" class='wp-image-2472 avia-img-lazy-loading-not-2472 avia_image ' src=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Juan-Barrio-gaiteirin-de-Pedralba-de-la-Praderia-Sanabria-no-festival-programado-polo-Maestro-Haedo-en-la-Plaza-de-Toros-de-Zamora-o-12-de-setembro-de-1927.jpg\" alt='' title='Juan Barrio, gaiteir\u00edn de Pedralba de la Prader\u00eda, Sanabria, no festival programado polo Maestro Haedo en la Plaza de Toros de Zamora o 12 de setembro de 1927'  height=\"649\" width=\"960\"  itemprop=\"thumbnailUrl\" srcset=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Juan-Barrio-gaiteirin-de-Pedralba-de-la-Praderia-Sanabria-no-festival-programado-polo-Maestro-Haedo-en-la-Plaza-de-Toros-de-Zamora-o-12-de-setembro-de-1927.jpg 960w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Juan-Barrio-gaiteirin-de-Pedralba-de-la-Praderia-Sanabria-no-festival-programado-polo-Maestro-Haedo-en-la-Plaza-de-Toros-de-Zamora-o-12-de-setembro-de-1927-300x203.jpg 300w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Juan-Barrio-gaiteirin-de-Pedralba-de-la-Praderia-Sanabria-no-festival-programado-polo-Maestro-Haedo-en-la-Plaza-de-Toros-de-Zamora-o-12-de-setembro-de-1927-768x519.jpg 768w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Juan-Barrio-gaiteirin-de-Pedralba-de-la-Praderia-Sanabria-no-festival-programado-polo-Maestro-Haedo-en-la-Plaza-de-Toros-de-Zamora-o-12-de-setembro-de-1927-18x12.jpg 18w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Juan-Barrio-gaiteirin-de-Pedralba-de-la-Praderia-Sanabria-no-festival-programado-polo-Maestro-Haedo-en-la-Plaza-de-Toros-de-Zamora-o-12-de-setembro-de-1927-705x477.jpg 705w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Juan-Barrio-gaiteirin-de-Pedralba-de-la-Praderia-Sanabria-no-festival-programado-polo-Maestro-Haedo-en-la-Plaza-de-Toros-de-Zamora-o-12-de-setembro-de-1927-450x304.jpg 450w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Juan-Barrio-gaiteirin-de-Pedralba-de-la-Praderia-Sanabria-no-festival-programado-polo-Maestro-Haedo-en-la-Plaza-de-Toros-de-Zamora-o-12-de-setembro-de-1927-600x406.jpg 600w\" sizes=\"(max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/><\/div><\/div><\/div>\n<section  class='av_textblock_section av-lzp0dyze-87a7de8c9bd39d932794e9ffa3eafaf0 '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" ><p><em>Figura 5: fotograf\u00eda de un gaiteiro desco\u00f1ecido na praza de touros de Zamora en 1927. Informaci\u00f3n e fotograf\u00eda de Alberto Jambrina.\u00a0<\/em><\/p>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-6szxbt-1ea20c4fd7e029fc31a78cdee2e3ab79 '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" >\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-6jdrwp-3066efe29d6e5b38a71bf46ea9d05c64\">\n#top .hr.hr-invisible.av-6jdrwp-3066efe29d6e5b38a71bf46ea9d05c64{\nheight:30px;\n}\n<\/style>\n<div  class='hr av-6jdrwp-3066efe29d6e5b38a71bf46ea9d05c64 hr-invisible  avia-builder-el-40  avia-builder-el-no-sibling '><span class='hr-inner '><span class=\"hr-inner-style\"><\/span><\/span><\/div>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-lzp0j3le-b958583c0af060ed8af9e98e36cabcfe '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" ><p>Por \u00faltimo, a comparaci\u00f3n entre as conicidades interiores dun dos punteiros de Pedrazales co deste punteiro, amosa moi claramente que de ningunha forma foron fabricados coa mesma ferramenta, tendo cotas interiores que nalgunhas zonas est\u00e1n desprazadas entre vinte e trinta mil\u00edmetros, o que significa disparidades no di\u00e1metro interno \u00e1 mesma altura de m\u00e1is dun mil\u00edmetro [fig. 6 e t\u00e1boa correspondente]. Ignoramos se este punteiro \u00e9 un dos orixinais que se asigna a Juan Barrio ou unha copia do mesmo realizada por Tarsicio, o que poder\u00eda explicar en parte as disimilitudes dos interiores, malia que as diferenzas son tan grandes que dificilmente unha copia realizada cun m\u00ednimo de interese as producir\u00eda.<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 \u00a0<\/span><\/p>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-1i944gp-9ca1ce840cd4a64ecf365f9f10b8fdf7 '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" >\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-1fkibuh-5fc3e3f34018199ced5d70e3dbf7a906\">\n#top .hr.hr-invisible.av-1fkibuh-5fc3e3f34018199ced5d70e3dbf7a906{\nheight:30px;\n}\n<\/style>\n<div  class='hr av-1fkibuh-5fc3e3f34018199ced5d70e3dbf7a906 hr-invisible  avia-builder-el-43  avia-builder-el-no-sibling '><span class='hr-inner '><span class=\"hr-inner-style\"><\/span><\/span><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-lzp0xujz-43e2430888b1bcf34385c7837b32e843\">\n.avia-image-container.av-lzp0xujz-43e2430888b1bcf34385c7837b32e843 img.avia_image{\nbox-shadow:none;\n}\n.avia-image-container.av-lzp0xujz-43e2430888b1bcf34385c7837b32e843 .av-image-caption-overlay-center{\ncolor:#ffffff;\n}\n<\/style>\n<div  class='avia-image-container av-lzp0xujz-43e2430888b1bcf34385c7837b32e843 av-styling- avia-align-center  avia-builder-el-44  el_after_av_textblock  el_before_av_image '   itemprop=\"image\" itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/ImageObject\" ><div class=\"avia-image-container-inner\"><div class=\"avia-image-overlay-wrap\"><img decoding=\"async\" class='wp-image-2477 avia-img-lazy-loading-not-2477 avia_image ' src=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Taboa-Comparacion-conos-Gaita-Prieto-Chimeno-Gaitero-de-Pedrazales-JPEG-1.jpg\" alt='' title='T\u00e1boa Comparaci\u00f3n conos Gaita Prieto Chimeno-Gaitero de Pedrazales JPEG'  height=\"657\" width=\"533\"  itemprop=\"thumbnailUrl\" srcset=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Taboa-Comparacion-conos-Gaita-Prieto-Chimeno-Gaitero-de-Pedrazales-JPEG-1.jpg 533w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Taboa-Comparacion-conos-Gaita-Prieto-Chimeno-Gaitero-de-Pedrazales-JPEG-1-243x300.jpg 243w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Taboa-Comparacion-conos-Gaita-Prieto-Chimeno-Gaitero-de-Pedrazales-JPEG-1-10x12.jpg 10w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Taboa-Comparacion-conos-Gaita-Prieto-Chimeno-Gaitero-de-Pedrazales-JPEG-1-450x555.jpg 450w\" sizes=\"(max-width: 533px) 100vw, 533px\" \/><\/div><\/div><\/div>\n\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-lzp0oe11-672918bd9bcec409783e29274f40d3bd\">\n.avia-image-container.av-lzp0oe11-672918bd9bcec409783e29274f40d3bd img.avia_image{\nbox-shadow:none;\n}\n.avia-image-container.av-lzp0oe11-672918bd9bcec409783e29274f40d3bd .av-image-caption-overlay-center{\ncolor:#ffffff;\n}\n<\/style>\n<div  class='avia-image-container av-lzp0oe11-672918bd9bcec409783e29274f40d3bd av-styling- avia-align-center  avia-builder-el-45  el_after_av_image  el_before_av_textblock '   itemprop=\"image\" itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/ImageObject\" ><div class=\"avia-image-container-inner\"><div class=\"avia-image-overlay-wrap\"><img decoding=\"async\" class='wp-image-2474 avia-img-lazy-loading-not-2474 avia_image ' src=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Comparacion-de-conos-1030x458.jpeg\" alt='' title='Comparaci\u00f3n de conos'  height=\"458\" width=\"1030\"  itemprop=\"thumbnailUrl\" srcset=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Comparacion-de-conos-1030x458.jpeg 1030w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Comparacion-de-conos-300x133.jpeg 300w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Comparacion-de-conos-768x341.jpeg 768w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Comparacion-de-conos-18x8.jpeg 18w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Comparacion-de-conos-705x313.jpeg 705w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Comparacion-de-conos-450x200.jpeg 450w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Comparacion-de-conos-1320x587.jpeg 1320w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Comparacion-de-conos-600x267.jpeg 600w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Comparacion-de-conos.jpeg 1350w\" sizes=\"(max-width: 1030px) 100vw, 1030px\" \/><\/div><\/div><\/div>\n<section  class='av_textblock_section av-lzp0m03z-6457d46c98d624daee568b6d59c877ed '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" ><p><em>Figura 6: t\u00e1boa coa comparaci\u00f3n entre as medidas do cono interno dos punteiros das gaitas de Juan Prieto Chimeno e dos gaiteiros de Pedrazales. Abaixo os debuxos dos conos realizados por Luis Miguel Morillas. \u00a0<\/em><\/p>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-4tsp3d-c919ff17e5a345f82eaa288a761a3c7b '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" >\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-2b9ya1-4edeb31d1b4581d3b4fe281edb9ba63b\">\n#top .hr.hr-invisible.av-2b9ya1-4edeb31d1b4581d3b4fe281edb9ba63b{\nheight:30px;\n}\n<\/style>\n<div  class='hr av-2b9ya1-4edeb31d1b4581d3b4fe281edb9ba63b hr-invisible  avia-builder-el-48  avia-builder-el-no-sibling '><span class='hr-inner '><span class=\"hr-inner-style\"><\/span><\/span><\/div>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-lzp0zvnf-1a1d5b431c2ebeca4329e0b06d2aa0af '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" ><p>Temos tam\u00e9n unha fotograf\u00eda de Tirso Espada na que seguramente se pode ver a gaita de fol orixinal que Ceferino Espada dic\u00eda ter mercado a Juan Barrio [fig. 7], a\u00ednda que non puidemos comprobar este extremo. Nela podemos ver unha gaita de fol de aspecto relativamente antigo e cun torneado no ronc\u00f3n e no punteiro absolutamente semellantes aos das gaitas amosadas na figura 3, pero totalmente diverso do da gaita de Juan Prieto.<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0<\/span><\/p>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-1e8ni8p-6d4a2b7a2ec92705e1dd67fd9551b294 '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" >\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-1ddw94p-81471d1bfe96da4a64bc059c8962f0da\">\n#top .hr.hr-invisible.av-1ddw94p-81471d1bfe96da4a64bc059c8962f0da{\nheight:30px;\n}\n<\/style>\n<div  class='hr av-1ddw94p-81471d1bfe96da4a64bc059c8962f0da hr-invisible  avia-builder-el-51  avia-builder-el-no-sibling '><span class='hr-inner '><span class=\"hr-inner-style\"><\/span><\/span><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-lzp17dji-899c9145787029ca9781ab4d70eb9af6\">\n.avia-image-container.av-lzp17dji-899c9145787029ca9781ab4d70eb9af6 img.avia_image{\nbox-shadow:none;\n}\n.avia-image-container.av-lzp17dji-899c9145787029ca9781ab4d70eb9af6 .av-image-caption-overlay-center{\ncolor:#ffffff;\n}\n<\/style>\n<div  class='avia-image-container av-lzp17dji-899c9145787029ca9781ab4d70eb9af6 av-styling- avia-align-center  avia-builder-el-52  el_after_av_textblock  el_before_av_textblock '   itemprop=\"image\" itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/ImageObject\" ><div class=\"avia-image-container-inner\"><div class=\"avia-image-overlay-wrap\"><img decoding=\"async\" class='wp-image-2478 avia-img-lazy-loading-not-2478 avia_image ' src=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Gaita-de-Tarsicio-orixinal-de-Juan-Barrio.jpg\" alt='' title='Gaita de Tarsicio orixinal de Juan Barrio?'  height=\"555\" width=\"923\"  itemprop=\"thumbnailUrl\" srcset=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Gaita-de-Tarsicio-orixinal-de-Juan-Barrio.jpg 923w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Gaita-de-Tarsicio-orixinal-de-Juan-Barrio-300x180.jpg 300w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Gaita-de-Tarsicio-orixinal-de-Juan-Barrio-768x462.jpg 768w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Gaita-de-Tarsicio-orixinal-de-Juan-Barrio-18x12.jpg 18w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Gaita-de-Tarsicio-orixinal-de-Juan-Barrio-705x424.jpg 705w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Gaita-de-Tarsicio-orixinal-de-Juan-Barrio-450x271.jpg 450w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Gaita-de-Tarsicio-orixinal-de-Juan-Barrio-600x361.jpg 600w\" sizes=\"(max-width: 923px) 100vw, 923px\" \/><\/div><\/div><\/div>\n<section  class='av_textblock_section av-lzp13i2t-8794998d9a1f489c32cd1b999797e354 '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" ><p><em>Figura 7: posible orixinal da gaita que Ceferino Espada dixo ter mercado a Juan Barrio. Fotograf\u00eda de Tirso Espada. \u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-4o4nex-85637409ec85b6784fd5912fdba7373a '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" >\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-198yvvd-5fc210406c75924f47479a87c13bc456\">\n#top .hr.hr-invisible.av-198yvvd-5fc210406c75924f47479a87c13bc456{\nheight:30px;\n}\n<\/style>\n<div  class='hr av-198yvvd-5fc210406c75924f47479a87c13bc456 hr-invisible  avia-builder-el-55  avia-builder-el-no-sibling '><span class='hr-inner '><span class=\"hr-inner-style\"><\/span><\/span><\/div>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-lzp1aasm-34315c04a9f6af459b5a93f7b9dd0153 '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" ><p>As\u00ed pois, ach\u00e1monos aqu\u00ed cun m\u00e1is que significativo caos que non nos permite saber con claridade a procedencia da gaita de Juan Prieto Chimeno. Posto que os diferentes artes\u00e1ns mante\u00f1en sempre unha perfecta uniformidade no seu estilo de torneado e sendo o costume xeral da maior parte dos artes\u00e1ns antigos que temos documentado ata a data ter unha soa ferramenta para fabricar todos os seus modelos de punteiros, ou polo menos, de manter a mesma conicidade nas s\u00faas coitelas de labrar os interiores, \u00e9 moi probable que se os punteiros de Pedrazales son efectivamente fabricados por Juan Barrio, este punteiro de Juan Prieto Chimeno sexa doutro artes\u00e1n, ou ao rev\u00e9s. O caso \u00e9 que semella que algunha destas d\u00faas gaitas, a de Pedrazales ou a de Juan Prieto, ter\u00eda sa\u00eddo doutra man. O \u00fanico dato seguro que temos, fora das informaci\u00f3ns orais, son as fotograf\u00edas de Juan Barrio xa mencionadas, onde podemos ver a este gaiteiro sostendo unha gaita cun punteiro de grande camp\u00e1 (1927) e outra, anterior a 1960, onde o ollamos cun instrumento fornecido cun soprete e unha prima do ronc\u00f3n id\u00e9nticas \u00e1 da gaita de Juan Prieto. <span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0<\/span><\/p>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-lzp1byx1-1820d5c813bc508d156dcaefc7fa25aa '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" ><p>Para engadir m\u00e1is incerteza ao asunto, achamos na rede fotograf\u00edas doutra gaita de fol, achada polo artes\u00e1n Jorge Lira e asignada por el a Juan Barrio<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 <\/span>[fig. 8], onde se olla a fotograf\u00eda dunha copa cun torneado que recorda algo ao da copa da gaita de Juan Prieto. Este artes\u00e1n asigna tam\u00e9n o punteiro achado, cunha grosa anela de marfil, a Juan Barrio, por m\u00e1is que \u00e9 absolutamente diferente tanto aos de Pedrazales, como ao da gaita de Juan Prieto Chimeno. Ignoramos polo momento o motivo desta asignaci\u00f3n, quizais sexa a lixeira semellanza entre esta copa e a da gaita de Juan Prieto, que xa comentamos \u00e9 considerada ata a data como fabricada por Juan Barrio. No entanto, se comparamos a copa da figura 8 coa da <a href=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/producto\/gaita-de-fol-de-julio-prada\/\">gaita de Julio Prada<\/a> da figura 9, veremos que son absolutamente id\u00e9nticas, diferenci\u00e1ndose \u00fanicamente nuns poucos riscos sobre a madeira. Ambas copas sa\u00edron, polo tanto e con absoluta seguridade, da man do mesmo artes\u00e1n, e Julio Prada nunca dixo que a s\u00faa gaita de fol fose fabricada por Juan Barrio, por canto se a asignaci\u00f3n de Jorge Lira se basea nesta semellanza est\u00e1 equivocada. Luis Fernando L\u00f3pez tam\u00e9n nos fixo notar a grande semellanza entre este punteiro e os fabricados polo artes\u00e1n lucense \u00c1ngel Basadre (1932-2017), que produc\u00eda gaitas en Bertamil (Gunt\u00edn, Lugo). Amosamos dous dos seus punteiros na figura 9bis onde se fai patente a similitude nas li\u00f1as de torneado entre estes tres punteiros tanto na mesa como no remate da camp\u00e1.<\/p>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-17d7bsp-899c7972b15ac441fcca877aab6e12b2 '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" >\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-16ay86h-9e8b8f960a2ef895839f6d2428466b15\">\n#top .hr.hr-invisible.av-16ay86h-9e8b8f960a2ef895839f6d2428466b15{\nheight:30px;\n}\n<\/style>\n<div  class='hr av-16ay86h-9e8b8f960a2ef895839f6d2428466b15 hr-invisible  avia-builder-el-59  avia-builder-el-no-sibling '><span class='hr-inner '><span class=\"hr-inner-style\"><\/span><\/span><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-lzp4a6vr-5e637c795d19261ce3a24be1ce680831\">\n.avia-image-container.av-lzp4a6vr-5e637c795d19261ce3a24be1ce680831 img.avia_image{\nbox-shadow:none;\n}\n.avia-image-container.av-lzp4a6vr-5e637c795d19261ce3a24be1ce680831 .av-image-caption-overlay-center{\ncolor:#ffffff;\n}\n<\/style>\n<div  class='avia-image-container av-lzp4a6vr-5e637c795d19261ce3a24be1ce680831 av-styling- avia-align-center  avia-builder-el-60  el_after_av_textblock  el_before_av_image '   itemprop=\"image\" itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/ImageObject\" ><div class=\"avia-image-container-inner\"><div class=\"avia-image-overlay-wrap\"><img decoding=\"async\" class='wp-image-2480 avia-img-lazy-loading-not-2480 avia_image ' src=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Punteiro-224x300.jpg\" alt='' title='Punteiro'  height=\"300\" width=\"224\"  itemprop=\"thumbnailUrl\" srcset=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Punteiro-224x300.jpg 224w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Punteiro-9x12.jpg 9w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Punteiro-527x705.jpg 527w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Punteiro-450x602.jpg 450w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Punteiro-600x803.jpg 600w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Punteiro.jpg 726w\" sizes=\"(max-width: 224px) 100vw, 224px\" \/><\/div><\/div><\/div>\n\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-lzp4anv3-e8432b354caee7035d04384fa22f683e\">\n.avia-image-container.av-lzp4anv3-e8432b354caee7035d04384fa22f683e img.avia_image{\nbox-shadow:none;\n}\n.avia-image-container.av-lzp4anv3-e8432b354caee7035d04384fa22f683e .av-image-caption-overlay-center{\ncolor:#ffffff;\n}\n<\/style>\n<div  class='avia-image-container av-lzp4anv3-e8432b354caee7035d04384fa22f683e av-styling- avia-align-center  avia-builder-el-61  el_after_av_image  el_before_av_textblock '   itemprop=\"image\" itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/ImageObject\" ><div class=\"avia-image-container-inner\"><div class=\"avia-image-overlay-wrap\"><img decoding=\"async\" class='wp-image-2498 avia-img-lazy-loading-not-2498 avia_image ' src=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Copa-Roncon-Jorge-Lira.jpeg\" alt='' title='Copa Ronc\u00f3n Jorge Lira'  height=\"237\" width=\"989\"  itemprop=\"thumbnailUrl\" srcset=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Copa-Roncon-Jorge-Lira.jpeg 989w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Copa-Roncon-Jorge-Lira-300x72.jpeg 300w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Copa-Roncon-Jorge-Lira-768x184.jpeg 768w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Copa-Roncon-Jorge-Lira-18x4.jpeg 18w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Copa-Roncon-Jorge-Lira-705x169.jpeg 705w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Copa-Roncon-Jorge-Lira-450x108.jpeg 450w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Copa-Roncon-Jorge-Lira-600x144.jpeg 600w\" sizes=\"(max-width: 989px) 100vw, 989px\" \/><\/div><\/div><\/div>\n<section  class='av_textblock_section av-lzp1dwed-961aa000874b6f95da0f695713f57e2b '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" ><p><em>Figura 8: pezas dunha gaita asignada polo artes\u00e1n Jorge Lira a Juan Barrio. \u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-14widt5-fc5ab12b955bbeed6cacbec48bbd32c6 '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" >\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-13alz89-c71b4a8fd931bed68ee660f3233c3a68\">\n#top .hr.hr-invisible.av-13alz89-c71b4a8fd931bed68ee660f3233c3a68{\nheight:30px;\n}\n<\/style>\n<div  class='hr av-13alz89-c71b4a8fd931bed68ee660f3233c3a68 hr-invisible  avia-builder-el-64  avia-builder-el-no-sibling '><span class='hr-inner '><span class=\"hr-inner-style\"><\/span><\/span><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-lzp1jhpj-faaf119f9f8a18821cbaa3fbf840dd96\">\n.avia-image-container.av-lzp1jhpj-faaf119f9f8a18821cbaa3fbf840dd96 img.avia_image{\nbox-shadow:none;\n}\n.avia-image-container.av-lzp1jhpj-faaf119f9f8a18821cbaa3fbf840dd96 .av-image-caption-overlay-center{\ncolor:#ffffff;\n}\n<\/style>\n<div  class='avia-image-container av-lzp1jhpj-faaf119f9f8a18821cbaa3fbf840dd96 av-styling- avia-align-center  avia-builder-el-65  el_after_av_textblock  el_before_av_textblock '   itemprop=\"image\" itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/ImageObject\" ><div class=\"avia-image-container-inner\"><div class=\"avia-image-overlay-wrap\"><img decoding=\"async\" class='wp-image-2481 avia-img-lazy-loading-not-2481 avia_image ' src=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Roncon-da-gaita-de-Julio-Prada-foto-Pablo-Carpintero.jpg\" alt='' title='Ronc\u00f3n da gaita de Julio Prada foto Pablo Carpintero'  height=\"379\" width=\"506\"  itemprop=\"thumbnailUrl\" srcset=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Roncon-da-gaita-de-Julio-Prada-foto-Pablo-Carpintero.jpg 506w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Roncon-da-gaita-de-Julio-Prada-foto-Pablo-Carpintero-300x225.jpg 300w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Roncon-da-gaita-de-Julio-Prada-foto-Pablo-Carpintero-16x12.jpg 16w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Roncon-da-gaita-de-Julio-Prada-foto-Pablo-Carpintero-450x337.jpg 450w\" sizes=\"(max-width: 506px) 100vw, 506px\" \/><\/div><\/div><\/div>\n<section  class='av_textblock_section av-lzp1i9b8-50728d5f59d7883ba3e5418e67702519 '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" ><p><em>Figura 9: pezas do ronc\u00f3n da gaita de Julio Prada, obs\u00e9rvese a enorme similitude desta copa coa da fotograf\u00eda da figura 8. \u00a0 \u00a0<\/em><\/p>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-10r4iex-3b7c43a200babe6c80fad912f72b8f5e '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" >\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-z8spgp-01d3cefc892fca99187c2745a9a83db1\">\n#top .hr.hr-invisible.av-z8spgp-01d3cefc892fca99187c2745a9a83db1{\nheight:30px;\n}\n<\/style>\n<div  class='hr av-z8spgp-01d3cefc892fca99187c2745a9a83db1 hr-invisible  avia-builder-el-68  avia-builder-el-no-sibling '><span class='hr-inner '><span class=\"hr-inner-style\"><\/span><\/span><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-lzpt0cv4-bc8b2932512fdb7ce54629dc32d97637\">\n.avia-image-container.av-lzpt0cv4-bc8b2932512fdb7ce54629dc32d97637 img.avia_image{\nbox-shadow:none;\n}\n.avia-image-container.av-lzpt0cv4-bc8b2932512fdb7ce54629dc32d97637 .av-image-caption-overlay-center{\ncolor:#ffffff;\n}\n<\/style>\n<div  class='avia-image-container av-lzpt0cv4-bc8b2932512fdb7ce54629dc32d97637 av-styling- avia-align-center  avia-builder-el-69  el_after_av_textblock  el_before_av_image '   itemprop=\"image\" itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/ImageObject\" ><div class=\"avia-image-container-inner\"><div class=\"avia-image-overlay-wrap\"><img decoding=\"async\" class='wp-image-2524 avia-img-lazy-loading-not-2524 avia_image ' src=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Punteiro-Basadre-de-Felisindo-de-Airinos-da-Antela-294x300.jpg\" alt='' title='Punteiro Basadre de Felisindo de Airi\u00f1os da Antela'  height=\"300\" width=\"294\"  itemprop=\"thumbnailUrl\" srcset=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Punteiro-Basadre-de-Felisindo-de-Airinos-da-Antela-294x300.jpg 294w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Punteiro-Basadre-de-Felisindo-de-Airinos-da-Antela-768x785.jpg 768w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Punteiro-Basadre-de-Felisindo-de-Airinos-da-Antela-12x12.jpg 12w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Punteiro-Basadre-de-Felisindo-de-Airinos-da-Antela-36x36.jpg 36w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Punteiro-Basadre-de-Felisindo-de-Airinos-da-Antela-690x705.jpg 690w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Punteiro-Basadre-de-Felisindo-de-Airinos-da-Antela-450x460.jpg 450w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Punteiro-Basadre-de-Felisindo-de-Airinos-da-Antela-600x613.jpg 600w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Punteiro-Basadre-de-Felisindo-de-Airinos-da-Antela.jpg 833w\" sizes=\"(max-width: 294px) 100vw, 294px\" \/><\/div><\/div><\/div>\n\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-lzpt1ac5-2cad894dde9ade14938b81a62f75619a\">\n.avia-image-container.av-lzpt1ac5-2cad894dde9ade14938b81a62f75619a img.avia_image{\nbox-shadow:none;\n}\n.avia-image-container.av-lzpt1ac5-2cad894dde9ade14938b81a62f75619a .av-image-caption-overlay-center{\ncolor:#ffffff;\n}\n<\/style>\n<div  class='avia-image-container av-lzpt1ac5-2cad894dde9ade14938b81a62f75619a av-styling- avia-align-center  avia-builder-el-70  el_after_av_image  el_before_av_textblock '   itemprop=\"image\" itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/ImageObject\" ><div class=\"avia-image-container-inner\"><div class=\"avia-image-overlay-wrap\"><img decoding=\"async\" class='wp-image-2525 avia-img-lazy-loading-not-2525 avia_image ' src=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Punteiro-Basadre-Ricardo-Caxide-95x300.jpg\" alt='' title='Punteiro Basadre Ricardo Caxide'  height=\"300\" width=\"95\"  itemprop=\"thumbnailUrl\" srcset=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Punteiro-Basadre-Ricardo-Caxide-95x300.jpg 95w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Punteiro-Basadre-Ricardo-Caxide-4x12.jpg 4w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Punteiro-Basadre-Ricardo-Caxide-224x705.jpg 224w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Punteiro-Basadre-Ricardo-Caxide.jpg 236w\" sizes=\"(max-width: 95px) 100vw, 95px\" \/><\/div><\/div><\/div>\n<section  class='av_textblock_section av-lzpswp0q-98e6fa2b78cf372d282597959d9b83b0 '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" ><p><em>Figura 9bis: dous punteiros de \u00c1ngel Basadre, na cima o de Felisindo de Baronz\u00e1s (Xinzo de Lima, Ourense) cun remate en marfil moi semellante ao do punteiro en cuesti\u00f3n, e abaixo outro da colecci\u00f3n de Ricardo Caxide. Obs\u00e9rvese a identidade destes tres punteiros na tan caracter\u00edstica li\u00f1a de torneado da mesa que se funde co fuste sen soluci\u00f3n de continuidade. \u00a0<\/em><\/p>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-4lgewp-e73cc0c240fac060c585db6ccba1392c '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" >\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-23s3rt-4081963bcb14db43c034181c7eaad007\">\n#top .hr.hr-invisible.av-23s3rt-4081963bcb14db43c034181c7eaad007{\nheight:30px;\n}\n<\/style>\n<div  class='hr av-23s3rt-4081963bcb14db43c034181c7eaad007 hr-invisible  avia-builder-el-73  avia-builder-el-no-sibling '><span class='hr-inner '><span class=\"hr-inner-style\"><\/span><\/span><\/div>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-lzp1tj5a-d459b3f6dfd93bb6eb79d52df1d93926 '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" ><p>Por \u00faltimo, debemos comentar que replicamos as gaitas completas Juan Prieto Chimeno e a dos <a href=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/producto\/gaita-de-fol-dos-gaiteiros-de-pedrazales\/\">gaiteiros de Pedrazales<\/a>. Puidemos observar que o punteiro de Juan Prieto funciona unicamente cunha r\u00e9plica da palleta achada no Museu de Etnologia, unha das palletas m\u00e1is grandes que temos documentado, feita de cana sen cristal e sen xugo [fig. 10]. O punteiro de Pedrazales, funciona con palletas tam\u00e9n bastante grandes, igualmente da parte branda da cana e<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 <\/span>pero cunha estrutura totalmente diferente e por veces con xugo [fig. 11], palletas que os seus donos seguen fabricando. O que podemos afirmar sen lugar a d\u00fabidas \u00e9 que o punteiro de Juan Prieto Chimeno ten unha sonoridade e timbre totalmente diferente ao do punteiro de Pedrazales, sendo, para o noso gusto, musicalmente moi superior.<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0<\/span><\/p>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-xzyrm1-b0740f6314da03585f1a8a4c31571a15 '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" >\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-vul9u1-7ca2f8c11728db54157f051a2fc7d265\">\n#top .hr.hr-invisible.av-vul9u1-7ca2f8c11728db54157f051a2fc7d265{\nheight:30px;\n}\n<\/style>\n<div  class='hr av-vul9u1-7ca2f8c11728db54157f051a2fc7d265 hr-invisible  avia-builder-el-76  avia-builder-el-no-sibling '><span class='hr-inner '><span class=\"hr-inner-style\"><\/span><\/span><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-lzp1wi95-6f27d492285fa3c6e8bd707c88f5db07\">\n.avia-image-container.av-lzp1wi95-6f27d492285fa3c6e8bd707c88f5db07 img.avia_image{\nbox-shadow:none;\n}\n.avia-image-container.av-lzp1wi95-6f27d492285fa3c6e8bd707c88f5db07 .av-image-caption-overlay-center{\ncolor:#ffffff;\n}\n<\/style>\n<div  class='avia-image-container av-lzp1wi95-6f27d492285fa3c6e8bd707c88f5db07 av-styling- avia-align-center  avia-builder-el-77  el_after_av_textblock  el_before_av_textblock '   itemprop=\"image\" itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/ImageObject\" ><div class=\"avia-image-container-inner\"><div class=\"avia-image-overlay-wrap\"><img decoding=\"async\" class='wp-image-2482 avia-img-lazy-loading-not-2482 avia_image ' src=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Palleta-Museu-Nacional-de-Etnologia-foto-Pablo-carpintero-145x300.jpg\" alt='' title='Palleta Museu Nacional de Etnologia foto Pablo carpintero'  height=\"300\" width=\"145\"  itemprop=\"thumbnailUrl\" srcset=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Palleta-Museu-Nacional-de-Etnologia-foto-Pablo-carpintero-145x300.jpg 145w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Palleta-Museu-Nacional-de-Etnologia-foto-Pablo-carpintero-6x12.jpg 6w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Palleta-Museu-Nacional-de-Etnologia-foto-Pablo-carpintero-340x705.jpg 340w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Palleta-Museu-Nacional-de-Etnologia-foto-Pablo-carpintero-450x932.jpg 450w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Palleta-Museu-Nacional-de-Etnologia-foto-Pablo-carpintero.jpg 477w\" sizes=\"(max-width: 145px) 100vw, 145px\" \/><\/div><\/div><\/div>\n<section  class='av_textblock_section av-lzp1vj35-9aeb9b0c6c737bd5a50c5ef4e6f73708 '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" ><p><em>Figura 10: palleta da gaita de Juan Prieto Chimeno. Museu Nacional de Etnologia de Lisboa. Anchura da pala 19 mm. \u00a0 \u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-vbnosp-63f9a59b1de8efdb63e52508ed0150ff '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" >\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-tesh95-c7382b538c6cb1a2c7b6508c4ce58015\">\n#top .hr.hr-invisible.av-tesh95-c7382b538c6cb1a2c7b6508c4ce58015{\nheight:30px;\n}\n<\/style>\n<div  class='hr av-tesh95-c7382b538c6cb1a2c7b6508c4ce58015 hr-invisible  avia-builder-el-80  avia-builder-el-no-sibling '><span class='hr-inner '><span class=\"hr-inner-style\"><\/span><\/span><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-lzp1z5ep-7330b2ab930a4721eff22b160bd8b174\">\n.avia-image-container.av-lzp1z5ep-7330b2ab930a4721eff22b160bd8b174 img.avia_image{\nbox-shadow:none;\n}\n.avia-image-container.av-lzp1z5ep-7330b2ab930a4721eff22b160bd8b174 .av-image-caption-overlay-center{\ncolor:#ffffff;\n}\n<\/style>\n<div  class='avia-image-container av-lzp1z5ep-7330b2ab930a4721eff22b160bd8b174 av-styling- avia-align-center  avia-builder-el-81  el_after_av_textblock  el_before_av_textblock '   itemprop=\"image\" itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/ImageObject\" ><div class=\"avia-image-container-inner\"><div class=\"avia-image-overlay-wrap\"><img decoding=\"async\" class='wp-image-2483 avia-img-lazy-loading-not-2483 avia_image ' src=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Palletas-fabricadas-polos-gaiteiros-de-Pedrazales.jpg\" alt='' title='Palletas fabricadas polos gaiteiros de Pedrazales'  height=\"579\" width=\"863\"  itemprop=\"thumbnailUrl\" srcset=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Palletas-fabricadas-polos-gaiteiros-de-Pedrazales.jpg 863w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Palletas-fabricadas-polos-gaiteiros-de-Pedrazales-300x201.jpg 300w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Palletas-fabricadas-polos-gaiteiros-de-Pedrazales-768x515.jpg 768w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Palletas-fabricadas-polos-gaiteiros-de-Pedrazales-18x12.jpg 18w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Palletas-fabricadas-polos-gaiteiros-de-Pedrazales-705x473.jpg 705w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Palletas-fabricadas-polos-gaiteiros-de-Pedrazales-450x302.jpg 450w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Palletas-fabricadas-polos-gaiteiros-de-Pedrazales-600x403.jpg 600w\" sizes=\"(max-width: 863px) 100vw, 863px\" \/><\/div><\/div><\/div>\n<section  class='av_textblock_section av-lzp1y9r5-e008c5987fad0e1febb1a90c23dff7f5 '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" ><p><em>Figura 11: palletas fabricadas por Tarsicio Espada. Anchura da pala 12\/13 mm. \u00a0 \u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-r6zbm1-3ac0c3806ab0ec74265cc060e605d91f '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" >\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-pu6ul5-68fb17109b22316725615e09df0b2b6a\">\n#top .hr.hr-invisible.av-pu6ul5-68fb17109b22316725615e09df0b2b6a{\nheight:30px;\n}\n<\/style>\n<div  class='hr av-pu6ul5-68fb17109b22316725615e09df0b2b6a hr-invisible  avia-builder-el-84  avia-builder-el-no-sibling '><span class='hr-inner '><span class=\"hr-inner-style\"><\/span><\/span><\/div>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-lzp23w3d-71cbaa86b57523d6238a430d11e135f8 '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" ><p>As escalas musicais destes dous punteiros, obtidas con r\u00e9plicas da palleta antiga no caso do punteiro de Juan Prieto Chimeno e con palletas orixinais fabricadas por Tarsicio Espada no caso do punteiro de Pedrazales, amosan tam\u00e9n disimilitudes m\u00e1is que notorias que podemos ver na t\u00e1boa da figura 12: o punteiro de Juan Prieto Chimeno ten unha t\u00edpica escala Sanabresa, un modo de La coa t\u00f3nica en Sib xusto, mais con certas desviaci\u00f3ns respecto ao que ser\u00eda un modo de La con graos temperados: a subt\u00f3nica est\u00e1 a 160 cents da t\u00f3nica, o segundo grao est\u00e1 30 cents rebaixado, o terceiro grao, xustamente a 300 cents da t\u00f3nica forma un terceiro grao menor perfecto; o cuarto grao \u00e1chase a 200 cents do terceiro e do quinto (Fa); o sexto grao \u00e1chase a 120 cents do quinto, formando polo tanto unha sexta menor tan caracter\u00edstica do modo de La, pero 20 cents alta; o s\u00e9timo grao est\u00e1 200 cents do sexto e forma as\u00ed unha subt\u00f3nica a 180 cents da t\u00f3nica superior, exactamente no lugar onde mellor coincidir\u00edan os seus harm\u00f3nicos co bord\u00f3n.<\/p>\n<p><span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p>O punteiro de Pedrazales, pola contra, af\u00e1stase moito dun modo de La, e forma o que vimos denominando &#8220;<i>modo portugu\u00e9s<\/i>&#8220;, ou sexa, un modo de Re cromatizado no que achamos unha sensible superior, un modo presente en moit\u00edsimas gaitas de fol portuguesas antigas. No caso deste punteiro en concreto, achamos tam\u00e9n unha sensible inferior en lugar da subt\u00f3nica caracter\u00edstica deste <i>modo portugu\u00e9s<\/i>, quizais por influencia da escala temperada como xa temos explicado. Alberto Jambrina indica que Ceferino Espada modificou a afinaci\u00f3n do punteiro orixinal de Juan Barrio para adaptala \u00e1 que el procuraba [Alberto Jambrina, Op. cit.]. Temos ent\u00f3n unha sensible algo grave, a 120 cents da t\u00f3nica que achamos en Sib+10 cents, unha sensible moi preto dun lugar onde afinar\u00eda con bastante perfecci\u00f3n co bord\u00f3n (125 cents); o segundo grao esta a 200 cents da t\u00f3nica e o terceiro a 310 cents, tan s\u00f3 10 cents por riba dunha terceira menor temperada; o cuarto grao ach\u00e1molo a unha distancia de 210 cents do terceiro e a 180 do quinto (Fa + 10 cents), o sexto est\u00e1 a 190 cents da quinta, moi lonxe polo tanto do modo de La; por \u00faltimo, o s\u00e9timo grao atop\u00e1molo a 200 cents do sexto e a 110 cents da t\u00f3nica superior, formando practicamente unha sensible temperada. <span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0<\/span><\/p>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-nieimh-4450c22fc3b9ec1690fef3c2c3e8ebd9 '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" >\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-mzov2x-f07d3573ca78b4485ff13c0cd97f8c8b\">\n#top .hr.hr-invisible.av-mzov2x-f07d3573ca78b4485ff13c0cd97f8c8b{\nheight:30px;\n}\n<\/style>\n<div  class='hr av-mzov2x-f07d3573ca78b4485ff13c0cd97f8c8b hr-invisible  avia-builder-el-87  avia-builder-el-no-sibling '><span class='hr-inner '><span class=\"hr-inner-style\"><\/span><\/span><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-lzp275fn-d7d88118764611f4f9b6918527a5c203\">\n.avia-image-container.av-lzp275fn-d7d88118764611f4f9b6918527a5c203 img.avia_image{\nbox-shadow:none;\n}\n.avia-image-container.av-lzp275fn-d7d88118764611f4f9b6918527a5c203 .av-image-caption-overlay-center{\ncolor:#ffffff;\n}\n<\/style>\n<div  class='avia-image-container av-lzp275fn-d7d88118764611f4f9b6918527a5c203 av-styling- avia-align-center  avia-builder-el-88  el_after_av_textblock  el_before_av_textblock '   itemprop=\"image\" itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/ImageObject\" ><div class=\"avia-image-container-inner\"><div class=\"avia-image-overlay-wrap\"><img decoding=\"async\" class='wp-image-2484 avia-img-lazy-loading-not-2484 avia_image ' src=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Comparacion-afinaciones-Juan-Prieto-Chimeno-Pedrazales-JPEG.jpg\" alt='' title='Comparaci\u00f3n afinaciones Juan Prieto Chimeno-Pedrazales JPEG'  height=\"286\" width=\"620\"  itemprop=\"thumbnailUrl\" srcset=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Comparacion-afinaciones-Juan-Prieto-Chimeno-Pedrazales-JPEG.jpg 620w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Comparacion-afinaciones-Juan-Prieto-Chimeno-Pedrazales-JPEG-300x138.jpg 300w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Comparacion-afinaciones-Juan-Prieto-Chimeno-Pedrazales-JPEG-18x8.jpg 18w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Comparacion-afinaciones-Juan-Prieto-Chimeno-Pedrazales-JPEG-450x208.jpg 450w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Comparacion-afinaciones-Juan-Prieto-Chimeno-Pedrazales-JPEG-600x277.jpg 600w\" sizes=\"(max-width: 620px) 100vw, 620px\" \/><\/div><\/div><\/div>\n<section  class='av_textblock_section av-lzp264c4-3c14cc1bb7078f5bccc15cf054e2d432 '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" ><p><em>Figura 12: t\u00e1boa coa comparaci\u00f3n das escalas musicais dos punteiros da gaita de Juan Prieto Chimeno e do gaiteiros de Pedrazales. Intervalos en cents. \u00a0<\/em><\/p>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-lefe49-98977dbc37871af5aed516919f20251c '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" >\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-izhw2x-59bb783c8ea2edf5aab540e7825987c3\">\n#top .hr.hr-invisible.av-izhw2x-59bb783c8ea2edf5aab540e7825987c3{\nheight:30px;\n}\n<\/style>\n<div  class='hr av-izhw2x-59bb783c8ea2edf5aab540e7825987c3 hr-invisible  avia-builder-el-91  avia-builder-el-no-sibling '><span class='hr-inner '><span class=\"hr-inner-style\"><\/span><\/span><\/div>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-lzp2f8un-0e13c919a0b9e7eeb158c379256db75e '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" ><p>As\u00ed pois, o que podemos conclu\u00edr \u00e9 que, f\u00f3ra das modificaci\u00f3ns que puideran terlles acontecido a estes punteiros co paso do tempo, no estado que os achamos na actualidade e polas varias circunstancias que vimos de analizar, evidentemente non te\u00f1en nada que ver en absoluto. As\u00ed, ou Juan Barrio mudou o sistema de construci\u00f3n e torneado das s\u00faas pezas, ou a orixe destes instrumentos e totalmente diversa, ou sexa, sa\u00edron de construtores diferentes. <span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 \u00a0 \u00a0<\/span><\/p>\n<p>Vexamos o que podemos saber sobre o punteiro de Juan Prieto Chimeno a trav\u00e9s da s\u00faa dataci\u00f3n polo m\u00e9todo dos desgastes que desenvolvemos na tese doutoral que estamos a rematar nos Departamentos de Historia e Matem\u00e1tica Aplicada da Universidade de Vigo.<\/p>\n<p>Como xa dixemos, este punteiro est\u00e1 constru\u00eddo en madeira de urz, posto que esta madeira ten a mesma resistencia ao desgaste que o buxo, o modelo de dataci\u00f3n \u00e9 aplicable directamente.<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p>Da observaci\u00f3n da p\u00e1tina que amosa este punteiro podemos dicir que a nosa experiencia ind\u00edcanos que se tratar\u00eda dun gaita de polo menos finais do s\u00e9culo XIX, pois nunca ollamos unha gaita constru\u00edda no s\u00e9culo XX que amose tal profundidade e suavidade da p\u00e1tina. <span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 \u00a0 \u00a0<\/span><\/p>\n<p>Unha observaci\u00f3n atenda dos furados dixitais indica que este punteiro sufriu desgastes intencionais, pois no primeiro furado, correspondente ao polgar superior, apr\u00e9cianse claramente as marcas dunha ferramenta cortante e as correspondentes arestas de contacto. No resto de furados apreciamos tam\u00e9n as arestas de contacto, se ben a erosi\u00f3n dixital xa as dulcificou e borrou calquera marca de ferramenta cortante.<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p>Debemos destacar que o punteiro amosa unha erosi\u00f3n no furado da subt\u00f3nica (furado n\u00ba 9, posterior, non dixital) de nada menos que 0.44 mm, e tam\u00e9n lembraremos que os desgastes intencionais nunca se practican neste furado. Tal erosi\u00f3n nesta orella non semella ser debida ao pulido que os artes\u00e1ns realizan das arestas dos furados rec\u00e9n feitos, que segundo as an\u00e1lises que temos feito no noso traballo de doutoramento rolda en xeral os 0.25 mm, por canto este desgaste poder\u00eda deberse moi facilmente ao apalpo xeral do punteiro, que debeu ser bastante prolongado no tempo para acadarmos estes 0.44 mm de profundidade neste furado non dixital. Isto apuntala a observaci\u00f3n da profundidade da p\u00e1tina e a colocaci\u00f3n ou dataci\u00f3n subxectiva deste punteiro a mediados ou finais do s\u00e9culo XIX. <span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 \u00a0<\/span><\/p>\n<p>Nos seus furados dixitais o punteiro de Juan Prieto amosa as seguintes profundidades de desgaste, que podemos ver na t\u00e1boa e gr\u00e1fica correspondente na figura 13 (D1F significa desgaste no 1\u00ba furado, D2F desgaste no 2\u00ba furado, etc., sendo numerados os furados dende a mesa do punteiro ata o fondo):<\/p>\n<p>D1F 1.21 mm<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p>D2F 1.33 mm<\/p>\n<p>D3F 1.09 mm<\/p>\n<p>D4F 1.34 mm<\/p>\n<p>D5F 1.39 mm<\/p>\n<p>D6F 1.36 mm<\/p>\n<p>D7F 0.9 mm<\/p>\n<p>D8F 0.76 mm<\/p>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-ho1fg9-d8a6b5beb77f6df4dc885676be14c2d9 '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" >\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-ffoc7t-6190670581609fa400e676f47ad7650a\">\n#top .hr.hr-invisible.av-ffoc7t-6190670581609fa400e676f47ad7650a{\nheight:30px;\n}\n<\/style>\n<div  class='hr av-ffoc7t-6190670581609fa400e676f47ad7650a hr-invisible  avia-builder-el-94  avia-builder-el-no-sibling '><span class='hr-inner '><span class=\"hr-inner-style\"><\/span><\/span><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-lzp57aej-7e6b41db170e053d533b6b813296acd7\">\n.avia-image-container.av-lzp57aej-7e6b41db170e053d533b6b813296acd7 img.avia_image{\nbox-shadow:none;\n}\n.avia-image-container.av-lzp57aej-7e6b41db170e053d533b6b813296acd7 .av-image-caption-overlay-center{\ncolor:#ffffff;\n}\n<\/style>\n<div  class='avia-image-container av-lzp57aej-7e6b41db170e053d533b6b813296acd7 av-styling- avia-align-center  avia-builder-el-95  el_after_av_textblock  el_before_av_textblock '   itemprop=\"image\" itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/ImageObject\" ><div class=\"avia-image-container-inner\"><div class=\"avia-image-overlay-wrap\"><img decoding=\"async\" class='wp-image-2506 avia-img-lazy-loading-not-2506 avia_image ' src=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Taboa-de-desgastes-e-grafica-punteiro-Juan-Prieto-Chimeno.jpg\" alt='' title='Screenshot'  height=\"380\" width=\"641\"  itemprop=\"thumbnailUrl\" srcset=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Taboa-de-desgastes-e-grafica-punteiro-Juan-Prieto-Chimeno.jpg 641w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Taboa-de-desgastes-e-grafica-punteiro-Juan-Prieto-Chimeno-300x178.jpg 300w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Taboa-de-desgastes-e-grafica-punteiro-Juan-Prieto-Chimeno-18x12.jpg 18w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Taboa-de-desgastes-e-grafica-punteiro-Juan-Prieto-Chimeno-450x267.jpg 450w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Taboa-de-desgastes-e-grafica-punteiro-Juan-Prieto-Chimeno-600x356.jpg 600w\" sizes=\"(max-width: 641px) 100vw, 641px\" \/><\/div><\/div><\/div>\n<section  class='av_textblock_section av-lzp2mpoi-624b297c3e240c5b8713107b181f1045 '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" ><p><em>Figura 13: t\u00e1boa cos desgastes dos furados do punteiro de Juan Prieto Chimeno e gr\u00e1fica de desgastes dixitais. \u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-eptp4p-ec31ef3592c245d51b1147977edcfb83 '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" >\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-1784ex-8cc68ca51b950bf22a53b824e3fd5822\">\n#top .hr.hr-invisible.av-1784ex-8cc68ca51b950bf22a53b824e3fd5822{\nheight:30px;\n}\n<\/style>\n<div  class='hr av-1784ex-8cc68ca51b950bf22a53b824e3fd5822 hr-invisible  avia-builder-el-98  avia-builder-el-no-sibling '><span class='hr-inner '><span class=\"hr-inner-style\"><\/span><\/span><\/div>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-lzp2p90d-6dcd4e97416d48a493f8ed8590e6f1c5 '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" ><p>O desgaste que este punteiro amosa no lugar de apoio do polgar inferior \u00e9 apreciable pero dificilmente mensurable pola s\u00faa oposici\u00f3n aos furados. O m\u00e9todo da plaqui\u00f1a ind\u00edcanos aproximadamente uns 0.3 mm de profundidade, o que implica que non tivo un gran tempo de uso. Amosa tam\u00e9n un claro desgaste no lugar de apoio do maimi\u00f1o superior, e dicimos curioso porque nas fotograf\u00edas e v\u00eddeos que conservamos de Juan Prieto non observamos este apoio, por canto foi herdado, tocado polo menos por dous gaiteiros. Nas fotograf\u00edas de Juan Barrio, nas que s\u00f3 sost\u00e9n a gaita, tampouco observamos este apoio, por m\u00e1is que na fotograf\u00eda da figura 5 a man superior \u00e1chase perfectamente colocada sobre el na mesma posici\u00f3n que cando se toca. Se Juan Barrio empregase este apoio, o maimi\u00f1o deber\u00eda ent\u00f3n verse moi probablemente apoiado sobre o punteiro. <span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p>O punteiro da gaita de fol de Juan Prieto Chimeno presenta unha notable caracter\u00edstica: ao medirmos o ovalado do seu fuste nos espazos entre furados, apreciamos un di\u00e1metro menor en toda a parte frontal, \u00e9 dicir, sobre a li\u00f1a que cont\u00e9n os furados. Este ovalado ten as seguintes dimensi\u00f3ns calculadas como o di\u00e1metro maior do \u00f3valo, menos di\u00e1metro menor:<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p>Entre os furados 2\u00ba e 3\u00ba, 0.5 mm<\/p>\n<p>Entre os furados 3\u00ba e 4\u00ba, 0.7 mm<\/p>\n<p>Entre os furados 4\u00ba e 5\u00ba, 0.6 mm<\/p>\n<p>Entre os furados 5\u00ba e 6\u00ba, 0.6 mm<\/p>\n<p>Entre os furados 6\u00ba e 7\u00ba, 0.1 mm<\/p>\n<p>Entre os furados 7\u00ba e 8\u00ba, 0 mm<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 \u00a0<\/span><\/p>\n<p>Entre os furados 8\u00ba e n\u00ba 9 (orella da subt\u00f3nica), 0 mm<\/p>\n<p>Este patr\u00f3n de ovalado non pode corresponder coa t\u00edpica deformaci\u00f3n que nalg\u00fans casos sufre a madeira dos punteiros despois de ser furada e torneada, posto que esta deformaci\u00f3n medra sempre dende a cima ao fondo do fuste do punteiro. Como xa explicamos, isto acontece as\u00ed porque esta deformaci\u00f3n, \u00e9 dicir, o ovalado do fuste, depende directamente da relaci\u00f3n entre o grosor da parede do fuste e a amplitude do furado interno; as\u00ed, na parte superior do fuste, as paredes son m\u00e1is grosas en relaci\u00f3n ao furado interior, sendo esta parte moi pouco sensible ao ovalado, mentres que na parte inferior do fuste esta relaci\u00f3n \u00e9 menor, xa que as paredes son moito m\u00e1is finas en relaci\u00f3n ao furado interior, produc\u00edndose nestas zonas uns ovalados moito m\u00e1is grandes. Deste xeito, o patr\u00f3n normal de ovalado progresa de menor a maior segundo baixamos pola zona que cont\u00e9n os furados, acadando o seu m\u00e1ximo xusto arredor do furado n\u00ba 9, o que entoa a subt\u00f3nica, onde normalmente a parede do fuste comeza a engrosarse para formar a camp\u00e1, sendo ent\u00f3n, de novo, menos sensible \u00e1s tensi\u00f3ns que causan o ovalado. No punteiro de Juan Prieto Chimeno observamos exactamente o contrario a este proceso: temos un gran ovalado nos furados superiores, onde nunca se acha, que medra na parte media ata acadar nada menos que 0.7 (os ovalados nesta zona roldan normalmente os 0.2-0.3 mm); nos furados inferiores o ovalado do fuste \u00e9 practicamente nulo. Sabendo que moitos gaiteiros sanabreses e trasmontanos realizaban unha t\u00e9cnica de ornamentaci\u00f3n consistente en percorrer ou refregar o frontal do punteiro cos dedos da man inferior para producir unha especie de caracter\u00edstico tr\u00e9molo, este patr\u00f3n de ovalado queda perfectamente explicado: corresponder\u00eda co desgaste producido ao refregar o frontal do punteiro ao pasar os dedos polos furados. Posto que este refregamento nunca afecta aos dous furados inferiores, esa \u00e9 a causa de que non achemos desgaste entre o 6\u00ba, 7\u00ba e 8\u00ba furados. Este punteiro debeu ser ent\u00f3n refregado con moita intensidade e frecuencia. Tam\u00e9n sabemos por unha gravaci\u00f3n en v\u00eddeo que Juan Prieto Chimeno que este home empregaba este tipo de ornamento. Por outra parte, temos achado este mesmo patr\u00f3n de desgaste nalg\u00fans punteiros trasmontanos antigos da zona m\u00e1is pr\u00f3xima a Aliste e Sanabria, as\u00ed como informaci\u00f3ns orais sobre esta t\u00e9cnica nesta zona m\u00e1is oriental de Tr\u00e1s-os-Montes.<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p>Observamos perfectamente a influencia da erosi\u00f3n deste refregado frontal na gr\u00e1fica de desgaste do punteiro que amosa, por iso, un perfil en S con ambos picos \u00e1 mesma altura. Da forma desta gr\u00e1fica podemos deducir que este punteiro foi tocado sempre con dixitaci\u00f3n aberta. P\u00f3dese comparar coa protot\u00edpica gr\u00e1fica de desgaste produto dun longo tempo de dixitaci\u00f3n aberta que amosa o punteiro de Julio Prada (desgaste medio de 1.1 mm)[fig. 14], tocado con toda seguridade por m\u00e1is dun gaiteiro a xulgar tanto pola s\u00faa dataci\u00f3n por desgaste, como pola erosi\u00f3n que achamos no lugar de apoio do maimi\u00f1o superior, unha t\u00e9cnica que Julio Prada non usaba.<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 \u00a0<\/span><\/p>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-avmrwp-460fe202650c0bc8ff7437e140e08c6a '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" >\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-8vg6ix-37f717d499ee92bb4e342e00c91bf4de\">\n#top .hr.hr-invisible.av-8vg6ix-37f717d499ee92bb4e342e00c91bf4de{\nheight:30px;\n}\n<\/style>\n<div  class='hr av-8vg6ix-37f717d499ee92bb4e342e00c91bf4de hr-invisible  avia-builder-el-101  avia-builder-el-no-sibling '><span class='hr-inner '><span class=\"hr-inner-style\"><\/span><\/span><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-lzp2rge2-73fe87eedabfe178ba872de843a169ea\">\n.avia-image-container.av-lzp2rge2-73fe87eedabfe178ba872de843a169ea img.avia_image{\nbox-shadow:none;\n}\n.avia-image-container.av-lzp2rge2-73fe87eedabfe178ba872de843a169ea .av-image-caption-overlay-center{\ncolor:#ffffff;\n}\n<\/style>\n<div  class='avia-image-container av-lzp2rge2-73fe87eedabfe178ba872de843a169ea av-styling- avia-align-center  avia-builder-el-102  el_after_av_textblock  el_before_av_textblock '   itemprop=\"image\" itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/ImageObject\" ><div class=\"avia-image-container-inner\"><div class=\"avia-image-overlay-wrap\"><img decoding=\"async\" class='wp-image-2486 avia-img-lazy-loading-not-2486 avia_image ' src=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Grafica-de-desgaste-da-gaita-de-Julio-Prada-JPEG-1030x593.jpg\" alt='' title='Screenshot'  height=\"593\" width=\"1030\"  itemprop=\"thumbnailUrl\" srcset=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Grafica-de-desgaste-da-gaita-de-Julio-Prada-JPEG-1030x593.jpg 1030w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Grafica-de-desgaste-da-gaita-de-Julio-Prada-JPEG-300x173.jpg 300w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Grafica-de-desgaste-da-gaita-de-Julio-Prada-JPEG-768x442.jpg 768w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Grafica-de-desgaste-da-gaita-de-Julio-Prada-JPEG-18x10.jpg 18w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Grafica-de-desgaste-da-gaita-de-Julio-Prada-JPEG-705x406.jpg 705w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Grafica-de-desgaste-da-gaita-de-Julio-Prada-JPEG-450x259.jpg 450w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Grafica-de-desgaste-da-gaita-de-Julio-Prada-JPEG-600x346.jpg 600w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Grafica-de-desgaste-da-gaita-de-Julio-Prada-JPEG.jpg 1104w\" sizes=\"(max-width: 1030px) 100vw, 1030px\" \/><\/div><\/div><\/div>\n<section  class='av_textblock_section av-lzp2qgt1-6f0417cf617b1185d24548efc736f342 '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" ><p><em>Figura 14: t\u00e1boa cos desgastes dos furados do punteiro de Julio Prada e gr\u00e1fica de desgastes dixitais. \u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-83bg6x-6b0b2906c4aca3d1c9a44bfb480fbb41 '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" >\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-5zmec9-995fed060a355154d9bda349e8ef664f\">\n#top .hr.hr-invisible.av-5zmec9-995fed060a355154d9bda349e8ef664f{\nheight:30px;\n}\n<\/style>\n<div  class='hr av-5zmec9-995fed060a355154d9bda349e8ef664f hr-invisible  avia-builder-el-105  avia-builder-el-no-sibling '><span class='hr-inner '><span class=\"hr-inner-style\"><\/span><\/span><\/div>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-lzp36wpe-d0a4742fb3fbc51aeed09c5daf93f9a7 '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" ><p>As\u00ed pois, unha parte do desgaste deste punteiro corresponde a unha erosi\u00f3n intencional e outra a un desgaste por refregado frontal. Se tiv\u00e9semos en conta os 1.34 mm de desgaste que amosa o 4\u00ba furado, o noso modelo indicar\u00eda un tempo de uso m\u00ednimo de nada menos que 272 anos, totalmente incongruente co pouco desgaste que achamos no polgar inferior.<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p>Vexamos se podemos corrixir o D4F. Aos 0.3 mm de erosi\u00f3n que achamos no lugar de apoio do polgar corresponder\u00edan, segundo a s\u00faa correlaci\u00f3n estat\u00edstica, uns 0.74 mm de D4F. Curiosamente, obtemos unha cantidade de erosi\u00f3n estimada para o 4\u00ba furado moi semellante se aos 1.34 mm de erosi\u00f3n medidos no 4\u00ba furado sobre o punteiro lles restamos os 0.6\/0.7 mm de desgaste causados polo refregamento frontal do punteiro (1.34-0.65 = 0.69). Isto non semella unha casualidade, pero temos que explicar por que estas d\u00faas estimaci\u00f3ns coinciden pese a ter sufrido o 4\u00ba furado desgastes intencionais.<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p>A erosi\u00f3n intencional que recibiu este punteiro con toda seguridade afectou ao D4F en sentido de incrementar a profundidade do desgaste observado, mais debemos lembrar que tam\u00e9n dixemos que se aprecia un desgate no lugar de apoio do maimi\u00f1o superior, apoio que conduce sempre a un infradesgaste do 4\u00ba furado. As\u00ed pois, que coincidan as d\u00faas estimaci\u00f3ns que facemos do D4F (0.74 mm a partir da erosi\u00f3n do polgar e 0.69 restando o efecto do refregado frontal) pode ser explicado se o exceso de desgaste pola erosi\u00f3n intencional foi compensado polo detrimento nela causado polo apoio do maimi\u00f1o. Deste xeito, cremos que podemos empregar sen problemas a estimaci\u00f3n dunha media destas d\u00faas cantidades (0.69 e 0.74 mm) ou sexa, 0.72 mm de D4F, para calcularmos un tempo de uso m\u00ednimo para este punteiro, que se empregamos o noso algoritmo se sit\u00faa en 73 anos. Lembremos aqu\u00ed que o algoritmo de dataci\u00f3n tende a infraestimar os anos de uso.<\/p>\n<p>Posto que este punteiro foi incorporado aos fondos do actual Museu Nacional de Etnologia de Lisboa por Ernesto Veiga de Oliveira arredor dos anos 1960, ten un per\u00edodo de descanso de 65 anos, ou sexa, debeu ser constru\u00eddo arredor de 73 + 65= 138 anos atr\u00e1s, ou sexa, antes de 1886. Posto que Juan Barrio naceu en 1884, ambas datas son claramente incongruentes. Polas informaci\u00f3ns que temos [Alberto Jambrina, Op. cit.], este home tivo o seu primeiro contacto coa gaita de fol cando ti\u00f1a uns 14 anos, arredor logo de 1898. Polo que sabemos doutros artes\u00e1ns tradicionais, non se desenvolve correctamente o oficio antes duns 12 anos, por canto \u00e9 imposible que Juan Barrio puidese fabricar un punteiro de semellante complexidade (lembremos a camp\u00e1 e o complexo traballo de metal que presenta na mesa e na anela que xungue a camp\u00e1 co fuste) antes de aproximadamente uns 26 anos do seu nacemento, ou sexa en 1910, unha data 24 anos posterior \u00e1 dataci\u00f3n m\u00ednima polos desgastes deste punteiro (anterior a 1886).<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p>Achamos ent\u00f3n un motivo para unha d\u00fabida moi razoable sobre a autor\u00eda desta gaita de fol por Juan Barrio, que apunta a que as informaci\u00f3ns de Ceferino, Modesto e Tarsicio son verdadeiras: os seus punteiros ve\u00f1en deste artes\u00e1n, ent\u00f3n este punteiro e gaita de Juan Prieto Chimeno, tan diferente dos conservados polos gaiteiros de Pedrazales, non ter\u00eda sa\u00eddo da s\u00faa man. Como podemos explicar isto, se Juan Prieto dixo ter mercado esta gaita a Juan Barrio e este instrumento semella aparecer nas s\u00faas mans nas fotograf\u00edas que conservamos? A \u00fanica hip\u00f3tese que se nos ocorre bas\u00e9ase nunha moi frecuente observaci\u00f3n entre os gaiteiros-construtores: obviamente Juan Barrio debeu comezar a tocar, como tantos outros gaiteiros-construtores (lembremos o caso de Manuel Villanueva) cunha gaita que non era da s\u00faa fabricaci\u00f3n, unha primeira gaita que os gaiteiros-construtores abandonan ao conseguir constru\u00edr unha propia e empezar a s\u00faa produci\u00f3n, pois vender gaitas e tocar cunha que non \u00e9 de un ser\u00eda incongruente. Deste xeito, podemos hipotetizar que, segundo as informaci\u00f3ns xa explicadas, Juan Barrio ter\u00eda tocado con esta gaita ata os anos 1940 ou principios dos 1950 aproximadamente, isto poder\u00eda explicar a grande similitude desta gaita coa que aparece nas s\u00faas mans na fotograf\u00eda que del se conserva. Ou sexa, tocou con ela uns 40 anos se comezou a tocar arredor de 1898. No momento en que comezou a tocar cos seus instrumentos, ter\u00eda vendido esta s\u00faa primeira gaita a Juan Prieto Chimeno [Alberto Jambrina, Op. cit.]. Esta data coincide tam\u00e9n coa indicada por Ceferino Espada para a adquisici\u00f3n da s\u00faa gaita a Juan Barrio [Alberto \u00a0Jambrina, Op. cit.], semella ent\u00f3n que nestes anos Juan Barrio xa comezara a producir gaitas que eran boas para el e tam\u00e9n para vender, de a\u00ed que vendera a s\u00faa primeira gaita, pois, repetimos, \u00e9 incongruente e obviamente unha mala publicidade para o negocio que un artes\u00e1n venda as gaitas fabricadas por el como boas, pero toque coa doutro artes\u00e1n. \u00a0<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 \u00a0<\/span><\/p>\n<p>Juan Prieto Chimeno empregar\u00eda a gaita que lle vendeu Juan Barrio a\u00ednda uns 15-20 anos ata terlla vendido, aproximadamente nos anos 1965, a Ernesto Veiga de Oliveira. As\u00ed pois, xuntamos uns 55-60 anos de uso deste punteiro por parte de Juan Prieto e Juan Barrio. Ata os 73 anos de uso m\u00ednimo que nos d\u00e1 o modelo de dataci\u00f3n, quedar\u00edan uns 15-20 anos de uso por outro gaiteiro desco\u00f1ecido de finais do s\u00e9culo XIX, quizais o que apoiaba o maimi\u00f1o superior ao tocar. Isto coincide tam\u00e9n coa dataci\u00f3n subxectiva segundo a profundidade e cor da p\u00e1tina, e tam\u00e9n co grande desgaste por apalpo que amosa o furado da subt\u00f3nica.<\/p>\n<p>Esta hip\u00f3tese explicar\u00eda tam\u00e9n porqu\u00e9 os torneados dos ronc\u00f3ns e sopretes das gaitas de Pedrazales feitas por Juan Barrio se asemellan aos da gaita de Juan Prieto: por que \u00e9 moi com\u00fan que os construtores imiten os torneados das gaitas coas que aprenderon a tocar, de a\u00ed a estabilidade nas formas dos torneados nas diferentes zonas do noroeste, unha estabilidade que se aprecia sobre todo nas pezas dos ronc\u00f3ns. Despois de ter vendido a s\u00faa primeira gaita, Juan Barrio ter\u00eda tido a\u00ednda uns 27 anos de vida (ata 1967) para seguir a constru\u00edr, tocar e vender as s\u00faas propias gaitas.<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 \u00a0<\/span><\/p>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-3i9g5l-08c1965ccd617fd5ce273c35eba5015f '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" >\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-1unqs9-55873f6a4952fbbff05ade5e4c62af41\">\n#top .hr.hr-invisible.av-1unqs9-55873f6a4952fbbff05ade5e4c62af41{\nheight:30px;\n}\n<\/style>\n<div  class='hr av-1unqs9-55873f6a4952fbbff05ade5e4c62af41 hr-invisible  avia-builder-el-108  avia-builder-el-no-sibling '><span class='hr-inner '><span class=\"hr-inner-style\"><\/span><\/span><\/div>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-lzu2vmf4-b00d8789ea1994d6419f1d3a34e3f969 '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" ><p>Unha vez publicado este artigo, recibimos unha nova comunicaci\u00f3n persoal por parte de Alberto Jambrina. \u00c1 parte de explicarnos que Juan Barrio non \u00e9 o gaiteiro que aparece en 1927 sostendo unha gaita de grande camp\u00e1 na praza de touros de Zamora [fig. 7] ind\u00edcanos que ten informaci\u00f3ns orais, que considera certas, de que Juan Barrio lle vendeu a Manuel Fern\u00e1ndez &#8220;Patolas&#8221;, de San Mart\u00edn del Terroso, unha gaita, tam\u00e9n de grande camp\u00e1, que podemos ver nesta fotograf\u00eda que nos aporta Alberto [fig. 15].<\/p>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-av_textblock-32af9c344aeda5838e62bcf702809feb '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" >\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-av_hr-af89a52d51412774536fa272e468f7cd\">\n#top .hr.hr-invisible.av-av_hr-af89a52d51412774536fa272e468f7cd{\nheight:30px;\n}\n<\/style>\n<div  class='hr av-av_hr-af89a52d51412774536fa272e468f7cd hr-invisible  avia-builder-el-111  avia-builder-el-no-sibling '><span class='hr-inner '><span class=\"hr-inner-style\"><\/span><\/span><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-lzu305k2-9943bd80f97dde4558a5a3e86f30b797\">\n.avia-image-container.av-lzu305k2-9943bd80f97dde4558a5a3e86f30b797 img.avia_image{\nbox-shadow:none;\n}\n.avia-image-container.av-lzu305k2-9943bd80f97dde4558a5a3e86f30b797 .av-image-caption-overlay-center{\ncolor:#ffffff;\n}\n<\/style>\n<div  class='avia-image-container av-lzu305k2-9943bd80f97dde4558a5a3e86f30b797 av-styling- avia-align-center  avia-builder-el-112  el_after_av_textblock  el_before_av_textblock '   itemprop=\"image\" itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/ImageObject\" ><div class=\"avia-image-container-inner\"><div class=\"avia-image-overlay-wrap\"><img decoding=\"async\" class='wp-image-2529 avia-img-lazy-loading-not-2529 avia_image ' src=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Gaita-de-Juan-Barrio-que-le-vendio-a-Manuel-Fernandez-22Patolas22-de-San-Martin-del-Terroso-y-taxista-en-Madrid-Foto-Consorcio-de-Fomento-Musical-de-Zamora-188x300.jpeg\" alt='' title='Gaita de Juan Barrio que le vendi\u00f3 a Manuel Fernandez Patolas, de San Mart\u00edn del Terroso, y taxista en Madrid Foto Consorcio de Fomento Musical de Zamora'  height=\"300\" width=\"188\"  itemprop=\"thumbnailUrl\" srcset=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Gaita-de-Juan-Barrio-que-le-vendio-a-Manuel-Fernandez-22Patolas22-de-San-Martin-del-Terroso-y-taxista-en-Madrid-Foto-Consorcio-de-Fomento-Musical-de-Zamora-188x300.jpeg 188w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Gaita-de-Juan-Barrio-que-le-vendio-a-Manuel-Fernandez-22Patolas22-de-San-Martin-del-Terroso-y-taxista-en-Madrid-Foto-Consorcio-de-Fomento-Musical-de-Zamora-8x12.jpeg 8w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Gaita-de-Juan-Barrio-que-le-vendio-a-Manuel-Fernandez-22Patolas22-de-San-Martin-del-Terroso-y-taxista-en-Madrid-Foto-Consorcio-de-Fomento-Musical-de-Zamora.jpeg 279w\" sizes=\"(max-width: 188px) 100vw, 188px\" \/><\/div><\/div><\/div>\n<section  class='av_textblock_section av-lzu2y694-10bf3d7346a8851f1ea30a014663a118 '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" ><p><em>Figura 15: fotograf\u00eda cedida por Alberto Jambrina, do arquivo do Consorcio de Fomento Musical de Zamora, onde se ve a Manuel Fern\u00e1ndez &#8220;Patolas&#8221; cunha gaita feita, segundo as s\u00faas informaci\u00f3ns, por Juan Barrio.\u00a0<\/em><\/p>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-av_textblock-32af9c344aeda5838e62bcf702809feb '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" >\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-av_hr-af89a52d51412774536fa272e468f7cd\">\n#top .hr.hr-invisible.av-av_hr-af89a52d51412774536fa272e468f7cd{\nheight:30px;\n}\n<\/style>\n<div  class='hr av-av_hr-af89a52d51412774536fa272e468f7cd hr-invisible  avia-builder-el-115  avia-builder-el-no-sibling '><span class='hr-inner '><span class=\"hr-inner-style\"><\/span><\/span><\/div>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-lzu310kq-d6d2e6cde502e659f6d7a072abbc69e7 '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" ><p>No encontro celebrado en Pedralba de la Prader\u00eda coma homenaxe a Juan Barrio en agosto de 2024 puidemos obter a\u00ednda m\u00e1is informaci\u00f3n. Por exemplo, vimos un punteiro que pertenceu o propio Juan Barrio [fig. 16] conservado pola s\u00faa neta. Ten unha camisa de metal (probablemente lat\u00f3n) primorosamente cinguida a todo o fuste, o que demostra que este artes\u00e1n traballaba moi ben o metal; ademais, e \u00e9 evidente que lle falta unha camp\u00e1 postiza. Malia que non puidemos medir as s\u00faas dimensi\u00f3ns, como vemos na fotograf\u00eda que sacamos con Alberto Jambrina, a s\u00faa lonxitude e colocaci\u00f3n dos furados \u00e9 practicamente id\u00e9ntica \u00e1 da gaita de Juan Prieto.<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0<\/span><\/p>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-av_textblock-32af9c344aeda5838e62bcf702809feb '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" >\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-av_hr-af89a52d51412774536fa272e468f7cd\">\n#top .hr.hr-invisible.av-av_hr-af89a52d51412774536fa272e468f7cd{\nheight:30px;\n}\n<\/style>\n<div  class='hr av-av_hr-af89a52d51412774536fa272e468f7cd hr-invisible  avia-builder-el-118  avia-builder-el-no-sibling '><span class='hr-inner '><span class=\"hr-inner-style\"><\/span><\/span><\/div>\n<\/div><\/section>\n\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-lzu33mfq-3252b68a4bcbb99a3b6b6684dd4559a7\">\n.avia-image-container.av-lzu33mfq-3252b68a4bcbb99a3b6b6684dd4559a7 img.avia_image{\nbox-shadow:none;\n}\n.avia-image-container.av-lzu33mfq-3252b68a4bcbb99a3b6b6684dd4559a7 .av-image-caption-overlay-center{\ncolor:#ffffff;\n}\n<\/style>\n<div  class='avia-image-container av-lzu33mfq-3252b68a4bcbb99a3b6b6684dd4559a7 av-styling- avia-align-center  avia-builder-el-119  el_after_av_textblock  el_before_av_textblock '   itemprop=\"image\" itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/ImageObject\" ><div class=\"avia-image-container-inner\"><div class=\"avia-image-overlay-wrap\"><img decoding=\"async\" class='wp-image-2530 avia-img-lazy-loading-not-2530 avia_image ' src=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Punteiro-de-Juan-Barrio-conservado-pola-sua-neta-133x300.jpeg\" alt='' title='Punteiro de Juan Barrio conservado pola s\u00faa neta'  height=\"300\" width=\"133\"  itemprop=\"thumbnailUrl\" srcset=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Punteiro-de-Juan-Barrio-conservado-pola-sua-neta-133x300.jpeg 133w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Punteiro-de-Juan-Barrio-conservado-pola-sua-neta-457x1030.jpeg 457w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Punteiro-de-Juan-Barrio-conservado-pola-sua-neta-5x12.jpeg 5w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Punteiro-de-Juan-Barrio-conservado-pola-sua-neta-313x705.jpeg 313w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Punteiro-de-Juan-Barrio-conservado-pola-sua-neta-443x999.jpeg 443w, https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Punteiro-de-Juan-Barrio-conservado-pola-sua-neta.jpeg 590w\" sizes=\"(max-width: 133px) 100vw, 133px\" \/><\/div><\/div><\/div>\n<section  class='av_textblock_section av-lzu32bt6-bd7add8e249ee0f9dc8d46bb32eb8e17 '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" ><p><em>Figura 16: punteiro conservado pola neta de Juan Barrio a car\u00f3n da r\u00e9plica realizada por n\u00f3s do punteiro de Juan Prieto. \u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-av_textblock-32af9c344aeda5838e62bcf702809feb '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" >\n<style type=\"text\/css\" data-created_by=\"avia_inline_auto\" id=\"style-css-av-av_hr-af89a52d51412774536fa272e468f7cd\">\n#top .hr.hr-invisible.av-av_hr-af89a52d51412774536fa272e468f7cd{\nheight:30px;\n}\n<\/style>\n<div  class='hr av-av_hr-af89a52d51412774536fa272e468f7cd hr-invisible  avia-builder-el-122  avia-builder-el-no-sibling '><span class='hr-inner '><span class=\"hr-inner-style\"><\/span><\/span><\/div>\n<\/div><\/section>\n<section  class='av_textblock_section av-lzu39dzx-082bd3157229e722680f7cc52c26a7e0 '   itemscope=\"itemscope\" itemtype=\"https:\/\/schema.org\/BlogPosting\" itemprop=\"blogPost\" ><div class='avia_textblock'  itemprop=\"text\" ><p>Se ent\u00f3n as gaitas que fabricaba Juan Barrio ti\u00f1an esas enormes camp\u00e1s, como xa apuntaba Alberto Jambrina [Alberto Jambrina Op. Cit.], ach\u00e1monos de novo cunha incongruencia. Se Juan Barrio fabricaba estas gaitas de grandes resoadores, do que temos xa tres testemu\u00f1as, haber\u00eda ent\u00f3n que explicar d\u00faas cousas: a dataci\u00f3n da gaita de Juan Prieto antes do nacemento de Juan Barrio e as enormes diferenzas entre o (-s) punteiro (-s) que os gaiteiros de Pedrazales din ter adquirido a Juan Barrio e esta gaita de Juan Prieto tam\u00e9n presuntamente fabricada por Juan Barrio. Tanto as diferenzas estruturais entre os punteiros de Pedrazales e o de Prieto Chimeno, como a dataci\u00f3n deste son datos obxectivos e son compatibles con que esta gaita fose vendida a Juan Prieto por Juan Barrio. Outra posibilidade que tam\u00e9n temos perfectamente documentada na tradici\u00f3n \u00e9 que a gaita de Juan Prieto Chimeno fose a que este home empregou como patr\u00f3n inicial para fabricar as s\u00faas, desbot\u00e1ndoa despois (vend\u00e9ndoa neste caso), un fen\u00f3meno perfectamente co\u00f1ecido entre os artes\u00e1ns antigos (e modernos), que sempre comezan a fabricar copiando alg\u00fan modelo precedente da zona que lles semella adecuado. Isto explicar\u00eda a alta dataci\u00f3n deste punteiro. Sendo esta a hip\u00f3tese a adecuada, ent\u00f3n o punteiro que Ceferino Espada asignou a Juan Barrio non sa\u00edu das mans deste artes\u00e1n. Isto ter\u00eda que ser explicado doutro xeito, ou ben Juan Barrio lle vendeu un punteiro que non fora fabricado por el, ou Ceferino se sumou ao mito deste gaiteiro, consciente ou inconscientemente. Sumarse ao mito a\u00ednda acontece hoxe coas gaitas de Manuel Villanueva, non \u00e9 tampouco ningunha novidade. <span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p>Pode semellar curioso que un portador dea unha informaci\u00f3n oral errada, mais diremos en descargo de calquera informante que as\u00ed fala que isto \u00e9 un fen\u00f3meno moito m\u00e1is habitual do que puidera semellar, por exemplo, o mesmo Julio Prada dic\u00eda ter mandado fabricar o seu punteiro (informaci\u00f3n persoal de Edelio Gonz\u00e1lez), pero tanto a elevada dataci\u00f3n deste punteiro, como un enorme desgaste no lugar de apoio do maimi\u00f1o superior, que Julio non usaba, indican que este punteiro \u00e9 moito m\u00e1is antigo que Julio Prada e que foi tocado polo menos por outro gaiteiro anterior. Simplemente quizais quen lle vendeu o punteiro d\u00edxolle que era novo, ou a s\u00faa memoria fallou. O mesmo caso puido acontecer aqu\u00ed, sen que isto reste nen un \u00e1pice ao m\u00e9rito que Modesto e Tarsicio te\u00f1en, tanto pola conservaci\u00f3n do seu tocar como pola s\u00faa habilidade na construci\u00f3n de gaitas e palletas, sendo o \u00fanico caso que co\u00f1ecemos no nororeste de gaiterios tradicionais que seguen a tocar con modelos orixinais de palletas constru\u00eddas por eles mesmos, se exceptuamos uns poucos casos en Asturias. \u00a0 \u00a0<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0<\/span><\/p>\n<p>Sexa como for a aut\u00e9ntica historia, que quizais nunca saberemos con precisi\u00f3n, o interesante \u00e9 que a gaita de fol de Juan Prieto Chimeno \u00e9 un extraordinario instrumento, tanto pola s\u00faa factura, como polo seu son, claramente encadrable na tradici\u00f3n sanabresa, unha tradici\u00f3n que contou cun mito: Juan Barrio, establecido tanto polas boas gaitas que constru\u00eda, como polo seu magn\u00edfico xeito de tocar. Un caso m\u00e1is que reforza unha constante observaci\u00f3n no noso traballo de campo: aqueles que constru\u00edron as mellores e m\u00e1is m\u00edticas gaitas de fol do noroeste foron sempre artes\u00e1ns que eran, ademais, gaiteiros de grande renome.<\/p>\n<\/div><\/section>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":1,"featured_media":2458,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"give_campaign_id":0,"_joinchat":[],"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-2457","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-instrumentos-musicais"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.2 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Sobre a gaita de fol de Juan Prieto Chimeno - Pablo Carpintero<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/es\/sexto-curso-de-fabricacion-de-gaitas-de-fol-2-2-2\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"es_ES\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Sobre a gaita de fol de Juan Prieto Chimeno - Pablo Carpintero\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/es\/sexto-curso-de-fabricacion-de-gaitas-de-fol-2-2-2\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Pablo Carpintero\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-08-11T03:01:05+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-08-14T16:51:49+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/DSC_0731.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"928\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"559\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"pablo\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"pablo\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tiempo de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"46 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/pablocarpintero.es\/sexto-curso-de-fabricacion-de-gaitas-de-fol-2-2-2\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pablocarpintero.es\/sexto-curso-de-fabricacion-de-gaitas-de-fol-2-2-2\/\"},\"author\":{\"name\":\"pablo\",\"@id\":\"https:\/\/pablocarpintero.es\/#\/schema\/person\/a964d2df7b9dd44c619384f2569f2972\"},\"headline\":\"Sobre a gaita de fol de Juan Prieto Chimeno\",\"datePublished\":\"2024-08-11T03:01:05+00:00\",\"dateModified\":\"2024-08-14T16:51:49+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pablocarpintero.es\/sexto-curso-de-fabricacion-de-gaitas-de-fol-2-2-2\/\"},\"wordCount\":16497,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pablocarpintero.es\/sexto-curso-de-fabricacion-de-gaitas-de-fol-2-2-2\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/DSC_0731.jpg\",\"articleSection\":[\"Instrumentos musicais\"],\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/pablocarpintero.es\/sexto-curso-de-fabricacion-de-gaitas-de-fol-2-2-2\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/pablocarpintero.es\/sexto-curso-de-fabricacion-de-gaitas-de-fol-2-2-2\/\",\"url\":\"https:\/\/pablocarpintero.es\/sexto-curso-de-fabricacion-de-gaitas-de-fol-2-2-2\/\",\"name\":\"Sobre a gaita de fol de Juan Prieto Chimeno - Pablo Carpintero\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pablocarpintero.es\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pablocarpintero.es\/sexto-curso-de-fabricacion-de-gaitas-de-fol-2-2-2\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pablocarpintero.es\/sexto-curso-de-fabricacion-de-gaitas-de-fol-2-2-2\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/DSC_0731.jpg\",\"datePublished\":\"2024-08-11T03:01:05+00:00\",\"dateModified\":\"2024-08-14T16:51:49+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/pablocarpintero.es\/#\/schema\/person\/a964d2df7b9dd44c619384f2569f2972\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/pablocarpintero.es\/sexto-curso-de-fabricacion-de-gaitas-de-fol-2-2-2\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/pablocarpintero.es\/sexto-curso-de-fabricacion-de-gaitas-de-fol-2-2-2\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\/\/pablocarpintero.es\/sexto-curso-de-fabricacion-de-gaitas-de-fol-2-2-2\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/DSC_0731.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/DSC_0731.jpg\",\"width\":928,\"height\":559,\"caption\":\"Gaita de Juan Prieto Chimeno\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/pablocarpintero.es\/sexto-curso-de-fabricacion-de-gaitas-de-fol-2-2-2\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\/\/pablocarpintero.es\/inicio\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Sobre a gaita de fol de Juan Prieto Chimeno\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/pablocarpintero.es\/#website\",\"url\":\"https:\/\/pablocarpintero.es\/\",\"name\":\"Pablo Carpintero\",\"description\":\"Otro sitio realizado con WordPress\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/pablocarpintero.es\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/pablocarpintero.es\/#\/schema\/person\/a964d2df7b9dd44c619384f2569f2972\",\"name\":\"pablo\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/fb279e06fe3f9eacc04cd2598b4554448ca3e269fc535a61f2c7063a79133dc8?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/fb279e06fe3f9eacc04cd2598b4554448ca3e269fc535a61f2c7063a79133dc8?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/fb279e06fe3f9eacc04cd2598b4554448ca3e269fc535a61f2c7063a79133dc8?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"pablo\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/pablocarpintero.es\"],\"url\":\"https:\/\/pablocarpintero.es\/es\/author\/pablo\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Sobre a gaita de fol de Juan Prieto Chimeno - Pablo Carpintero","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/pablocarpintero.es\/es\/sexto-curso-de-fabricacion-de-gaitas-de-fol-2-2-2\/","og_locale":"es_ES","og_type":"article","og_title":"Sobre a gaita de fol de Juan Prieto Chimeno - Pablo Carpintero","og_url":"https:\/\/pablocarpintero.es\/es\/sexto-curso-de-fabricacion-de-gaitas-de-fol-2-2-2\/","og_site_name":"Pablo Carpintero","article_published_time":"2024-08-11T03:01:05+00:00","article_modified_time":"2024-08-14T16:51:49+00:00","og_image":[{"width":928,"height":559,"url":"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/DSC_0731.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"pablo","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Escrito por":"pablo","Tiempo de lectura":"46 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/pablocarpintero.es\/sexto-curso-de-fabricacion-de-gaitas-de-fol-2-2-2\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pablocarpintero.es\/sexto-curso-de-fabricacion-de-gaitas-de-fol-2-2-2\/"},"author":{"name":"pablo","@id":"https:\/\/pablocarpintero.es\/#\/schema\/person\/a964d2df7b9dd44c619384f2569f2972"},"headline":"Sobre a gaita de fol de Juan Prieto Chimeno","datePublished":"2024-08-11T03:01:05+00:00","dateModified":"2024-08-14T16:51:49+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/pablocarpintero.es\/sexto-curso-de-fabricacion-de-gaitas-de-fol-2-2-2\/"},"wordCount":16497,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/pablocarpintero.es\/sexto-curso-de-fabricacion-de-gaitas-de-fol-2-2-2\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/DSC_0731.jpg","articleSection":["Instrumentos musicais"],"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/pablocarpintero.es\/sexto-curso-de-fabricacion-de-gaitas-de-fol-2-2-2\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/pablocarpintero.es\/sexto-curso-de-fabricacion-de-gaitas-de-fol-2-2-2\/","url":"https:\/\/pablocarpintero.es\/sexto-curso-de-fabricacion-de-gaitas-de-fol-2-2-2\/","name":"Sobre a gaita de fol de Juan Prieto Chimeno - Pablo Carpintero","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pablocarpintero.es\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/pablocarpintero.es\/sexto-curso-de-fabricacion-de-gaitas-de-fol-2-2-2\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/pablocarpintero.es\/sexto-curso-de-fabricacion-de-gaitas-de-fol-2-2-2\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/DSC_0731.jpg","datePublished":"2024-08-11T03:01:05+00:00","dateModified":"2024-08-14T16:51:49+00:00","author":{"@id":"https:\/\/pablocarpintero.es\/#\/schema\/person\/a964d2df7b9dd44c619384f2569f2972"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/pablocarpintero.es\/sexto-curso-de-fabricacion-de-gaitas-de-fol-2-2-2\/#breadcrumb"},"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/pablocarpintero.es\/sexto-curso-de-fabricacion-de-gaitas-de-fol-2-2-2\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/pablocarpintero.es\/sexto-curso-de-fabricacion-de-gaitas-de-fol-2-2-2\/#primaryimage","url":"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/DSC_0731.jpg","contentUrl":"https:\/\/pablocarpintero.es\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/DSC_0731.jpg","width":928,"height":559,"caption":"Gaita de Juan Prieto Chimeno"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/pablocarpintero.es\/sexto-curso-de-fabricacion-de-gaitas-de-fol-2-2-2\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/pablocarpintero.es\/inicio\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Sobre a gaita de fol de Juan Prieto Chimeno"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/pablocarpintero.es\/#website","url":"https:\/\/pablocarpintero.es\/","name":"Pablo Carpintero","description":"Otro sitio realizado con WordPress","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/pablocarpintero.es\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"es"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/pablocarpintero.es\/#\/schema\/person\/a964d2df7b9dd44c619384f2569f2972","name":"pablo","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/fb279e06fe3f9eacc04cd2598b4554448ca3e269fc535a61f2c7063a79133dc8?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/fb279e06fe3f9eacc04cd2598b4554448ca3e269fc535a61f2c7063a79133dc8?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/fb279e06fe3f9eacc04cd2598b4554448ca3e269fc535a61f2c7063a79133dc8?s=96&d=mm&r=g","caption":"pablo"},"sameAs":["https:\/\/pablocarpintero.es"],"url":"https:\/\/pablocarpintero.es\/es\/author\/pablo\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pablocarpintero.es\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2457","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pablocarpintero.es\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pablocarpintero.es\/es\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pablocarpintero.es\/es\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pablocarpintero.es\/es\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2457"}],"version-history":[{"count":23,"href":"https:\/\/pablocarpintero.es\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2457\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2531,"href":"https:\/\/pablocarpintero.es\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2457\/revisions\/2531"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pablocarpintero.es\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2458"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pablocarpintero.es\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2457"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pablocarpintero.es\/es\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2457"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pablocarpintero.es\/es\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2457"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}